Zaans Peil: Blijft ze of blijft ze niet?

05 february 2013
Zaandam

Er zijn namelijk ontwikkelingen gaande die mij journalistiek dwingen opnieuw onze eerste burger als onderwerp te nemen. Op 1 oktober 2013 eindigt namelijk de ambtstermijn van de burgemeester van Zaanstad, mevrouw mr. C. H. Faber. De burgemeester heeft aangegeven dat zij voor herbenoeming in aanmerking wil komen. Er zijn echter Zaanstedelingen die dat liever niet willen.

Zij zijn op "petities.nl" een petitie gestart om dat te voorkomen. De tekst van de petitie luidt: "Wij,Inwoners van Zaanstad constateren dat een commissie uit de gemeenteraad van Zaanstad voor 1 juni een aanbeveling dient voor te bereiden en CvK Remkes daarvan, alsmede van andere van belang zijnde zaken, in kennis dient te stellen en verzoekend. mv. deze petitie inspraak in de aanbeveling aan de CvK om te voorkomen dat Mw C.H. Faber burgemeester van Zaanstad blijft."

Duidelijker kan bijna niet. Afwachten is nu hoeveel mensen deze petitie zullen ondertekenen en wat daarna de raad, de volksvertegenwoordiging, er mee zal doen. Ook op Dichtbij.nl wordt aandacht besteed aan de petitie en het is de moeite waard daar eens te gaan kijken. Je kunt er diverse reacties lezen van stadgenoten over hun burgemeester. Nu hoef je natuurlijk niet iedereen serieus te nemen, maar als mensen de moeite nemen een dergelijke petitie te ondertekenen, dan hebben ze toch een reden om de burgemeester kwijt te raken.

Naar aanleiding hiervan ben ik een onderzoek gestart of Geke Faber een toegevoegde waarde heeft voor Zaanstad die het rechtvaardigt nog een ambtsperiode door te gaan. Ik heb die niet kunnen vinden. Integendeel, tijdens dat onderzoek stuitte ik op zaken die aangaven dat mevrouw Faber als leidinggevende ondermaats was. In haar periode van eerste burger zijn rapporten/onderzoeken verschenen van de accountant, de rekenkamer, de ombudsman en Berenschot die allemaal indicaties gaven van een slecht geleide organisatie. Het kwam er in grote lijnen op neer dat de ambtelijke organisatie van Zaanstad niet goed was samengesteld of niet professioneel genoeg.

Berenschot constateerde dat er meer opperhoofden waren dan indianen en de Rekenkamer kwam tot de conclusie dat uitvoerende ambtenaren tot investeringen konden beslissen zonder goedkeuring van hun management. Dat had bij de aanleg van een nieuwe riolering tot extra kosten geleid. En dan noem ik nog niet eens de vele verloren rechtszaken door gebrekkige en onvoldoende onderbouwing.

Verder is het ziekteverzuim onder Zaanse ambtenaren hoog te noemen En dat komt niet door de harde wind en een tochtig stadhuis. Verder handelt mevrouw Faber als een solist die zelfs op terreinen waar ze nauwelijks verstand van heeft de besluitvorming naar zich toe trekt, met alle gevolgen van dien .

In dit kader wil ik noemen het nieuwe Zaanse logo, waardoor wij nu opgezadeld zitten met een nergens op slaande klinkerblokkade. Het is zeer waarschijnlijk dat bij een nieuwe gemeentelijke leiding dit logo snel vervangen zal worden. En dan, weg investering. Vervolgens nog enkele cijfers over de populariteit van de huidige burgemeester.

De website Dichtbij.nl heeft ook enkele weken geleden een peiling gehouden onder de Zaankanters ter gelegenheid van het eerste lustrum van Geke Faber. De uitslag van die enquête gaf dramatische resultaten voor haar. De recentste cijfers van de eigen Zaanpeiling liegen er ook niet om. Zaan Peiling 2009, is duidelijk. Twintig procent van de inwoners gaf aan dat de gemeente het belastinggeld niet waard is (datzelfde percentage werd ook in 2008 vermeld). Slechts 8% was van mening dat hij of zij voldoende terug kreeg voor de gemeentelijke belastingen (in 2008 9%)

In 2009 vond, zo staat het expliciet in het gemeentelijk onderzoek, slechts 8% van de inwoners dat de belastinggelden in Zaanstad in het algemeen goed besteed worden. Ik zou me als bestuurder schamen, vooral als ook slechts 10% de mening heeft dat het gemeentebestuur van Zaanstad veel doet om mensen bij het bestuur te betrekken.

Dus behalve het feit dat het merendeel van de bewoners vindt dat er slecht met de financiën wordt omgesprongen, is men ook ontevreden over de bestuurlijke kwaliteit. Een bijzonder slecht rapport dat om directe en ingrijpende actie vraagt. Het kan zijn geen tweede ambtsperiode voor Geke Faber. Gemeenteraad hier ligt een taak. Het is opvallend dat de wrevel tegen haar optreden steeds breder wordt. Ook nu nog. Behalve de al genoemde, voor zichzelf sprekende, voorbeelden, zijn er ook recent weer kritische opmerkingen te horen uit diverse richtingen.

Toevallig liep, zoals hierboven vermeld, recentelijk bij Dichtbij.nl een enquête onder burgers over de burgemeester naar aanleiding van het vieren van haar eerste lustrum als burgermoeder. Uit dat onderzoek blijkt heel duidelijk dat onze eerste burger ook niet erg populair is bij de bevolking. Van 355 deelnemers zegt op de stelling: "Geke Faber krijgt een dikke voldoende", slechts 20% eens en 80% oneens. Op Dichtbij.nl wordt nu ook de nog te volgen procedure beschreven.

In de procedure voor het benoemen van een burgemeester staat o.a.: "Het is aan te raden een of meer wethouders als adviseur aan de vertrouwenscommissie toe te voegen in verband met de vaardigheden en kwaliteiten die de burgemeester nodig heeft bij uitvoering van het dagelijks bestuur. Het is niet de bedoeling dat het hele college als adviseur aan de vertrouwenscommissie wordt toegevoegd. Over het al dan niet toevoegen van een adviseur aan de vertrouwenscommissie wordt bij de instelling van de vertrouwenscommissie een beslissing genomen.

De gemeentesecretaris en de raadsgriffier kunnen geen formele adviespositie krijgen in de vertrouwenscommissie. De gemeentesecretaris en de raadsgriffier hebben een bijzondere functie als ondersteuner van het college respectievelijk de gemeenteraad. Het college benoemt de secretaris en de gemeenteraad de raadsgriffier In deze relatie past niet dat de gemeentesecretaris respectievelijk de raadsgriffier zou adviseren over de (her)benoeming van de voorzitter van het college respectievelijk de gemeenteraad, de burgemeester. De raadsgriffier wordt in principe toegevoegd als secretaris. In de praktijk ziet men wel dat, indien aan een plaatsvervangend ambtelijk ondersteuner behoefte bestaat de gemeentesecretaris deze rol wordt toebedeeld."

Omdat het aanstellen van een wethouder als adviseur van de commissie ons zorgen baart, is het van groot belang dat U als inwoner van Zaanstad laat weten wanneer u deze burgemeester niet wilt laten aanblijven! De kans is groot dat een PvdA wethouder adviseur wordt en dan zal het advies niet onpartijdig zijn. De gemeentesecretaris zou tevens nooit als plaatsvervangend adviseur moeten worden aangewezen. Hoewel de procedure het niet toestaat, zou een lid van het college (waartoe wij de gemeentesecretaris van Zaanstad ook rekenen) nooit adviseur van de commissie mogen zijn!

De gemeenteraad dient de aanbeveling tenminste vier maanden voor de eerste dag van de maand waarin de herbenoeming dient in te gaan naar de CvK te sturen, die hem overhandigt aan de minister van BZK. Volgens eerder gehouden openbare polls en vele artikelen in kranten en internet columns is de betrokkenheid van Burgemeester Faber met de inwoners van Zaanstad te verwaarlozen en zien Zaankanters haar liever gaan.

Via deze petitie kunt u aangeven hoe u daarover denkt, nog steeds aldus de website Dichtbij.nl. Moet Geke Faber een nieuwe termijn als burgemeester ingaan, of vindt u het wel mooi geweest? De wettelijke procedure van de burgemeestersbenoeming is als volgt.

De Koningin benoemt de burgemeester, op voordracht van de minister van BZK en na aanbeveling van de gemeenteraad. De benoeming is voor 6 jaar, maar de burgemeester kan één of meer keer voor een zelfde periode worden herbenoemd. De benoemingsprocedure staat in de Grondwet en de Gemeentewet. In Nederland werken momenteel ongeveer 390 burgemeesters en 40 loco- of waarnemend burgemeesters. Per jaar benoemt of herbenoemt de Koningin ongeveer 50 burgemeesters.

Benoeming

De selectie en benoeming van een nieuwe burgemeester neemt ongeveer 4 maanden in beslag. De benoemingsprocedure is:

De commissaris van de Koningin overlegt met fractievoorzitters gemeenteraad.

1. De gemeenteraad stelt een profiel voor de nieuwe burgemeester op.

2. De gemeenteraad bespreekt het profiel met de commissaris van de Koningin.

3. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) stelt de vacature open.

4. De sollicitant schrijft een brief.

5. De commissaris van de Koningin selecteert de kandidaten.

6. De commissaris van de Koningin overlegt met de vertrouwenscommissie van de gemeente.

7. De gemeenteraad beveelt kandidaten aan.

8. De kandidaat spreekt met de minister van BZK en daarna benoemt de Koningin de burgemeester.

9. De commissaris van de Koningin beëdigt de burgemeester in de gemeente.

Gemeente zoekt burgemeester

Bij de benoeming van een nieuwe burgemeester zijn veel personen betrokken. De raadsleden, de vertrouwenscommissie, de commissaris van de Koningin, de minister en de Koningin hebben allemaal hun eigen rol. De gemeente zoekt een burgemeester die het best bij de gemeente past. Een burgemeester moet van vele markten thuis zijn. Hij moet een aantal eigenschappen hebben om het beroep goed te kunnen doen (bestuurscompetenties). De meeste burgemeesters zijn lid van een politieke partij, maar dat is niet verplicht.

Wat gemeenten kunnen doen om hun 'ideale burgemeester' te vinden staat in de Handreiking benoemingsproces burgemeester. Ook staan er praktische adviezen in bij elke fase van het benoemingsproces. Deze publicatie is bedoeld voor professionals die betrokken zijn bij de benoeming van de burgemeester.

Wat gaat er nu gebeuren ? Dat hangt voor groot gedeelte af van wat de raadscommissie gaat voorstellen aan de Commissaris van de Koning. Het is van cruciaal belang of die commissie zich gedraagt als volksvertegenwoordiging of als een verlengstuk van de partij. Het is voor ons, inwoners van Zaanstad, belangrijk dat goed in de gaten te houden in relatie tot de komende gemeenteraadsverkiezingen in 2014.