Terug in de tijd: Spoorwegongeluk Purmerend

02 august 2011

Om 13.00 uur reed de trein het station binnen met vele hoogwaardigheidsbekleders, waaronder de ministers van Binnenlandse zaken, Handel en Nijverheid en de commissaris van de koningin. Na ontvangst door burgemeester Van IJsendijk maakte het gezelschap een rijtoer door Purmerend en gebruikte een collation (lichte maaltijd) 'waaromtrent de gasten zich niet onbetuigd lieten.' Er waren ook Purmerenders die mopperden: 'Je reist tien maal gemakkelijker en prettiger met de boot.' Anderen vonden de prijs te hoog: 'Je zult eens zien hoe weinig Purmerenders gebruik zullen maken van het spoor.'

Het spoor liep als een trein tot op dinsdag 5 september 1905 de trein uit Amsterdam vlak voor aankomst ontspoorde. De locomotief Xemos ramde na een paar honderd meter locomotief nr. 742 van de stilstaande veetrein. De koeien stonden al op de markt, maar onder de passagiers van de andere trein vielen verschillende slachtoffers. In de derde wagon (eerste klasse) raakten de heer en mevrouw Clarion gewond en overleefde L.J. Groot, kandidaat-arts uit Utrecht, het ongeluk niet. Andere passagiers, de stoker, machinist Heije en hoofdcontroleur Dillewijn kwamen er af met builen en blauwe plekken. 'Het stoompaard' had een enorme verwoesting aangericht en de wagons lagen over en naast de spoorlijn.

Eerste hulp
Het was marktdag en erg druk in Purmerend. Het nieuws ging als een lopend vuurtje door de stad en al snel stond het in de omliggende landerijen zwart van de mensen. Er was nog geen bebouwing, dus men had vrij uitzicht. Al snel kwamen de doktoren Jelgersma, Simons, Bakels en Maats (en zoon) ter plaatse om eerste hulp te verlenen en in het Gasthuis aan de Gouw werd in allerijl een aantal bedden klaargemaakt om slachtoffers op te vangen. De heer en mevrouw Clariton werden per rijtuig naar het huis van de burgemeester, villa Ramhof aan de Jaagweg, gebracht en later 'ter verpleging' naar het Gasthuis. Het dodelijke slachtoffer L.J. Groot is naar Edam vervoerd en daar begraven.

Het opruimen duurde enige tijd en passagiers moesten enkele dagen om de ravage heen lopen om in een andere trein de reis te vervolgen. Na enkele dagen was er een noodspoor en kon de trein er weer langs. H.M. de Koningin-Moeder informeerde telegrafisch bij de burgemeester naar de toestand van de gewonden, maar gelukkig viel dat mee. Men dankte 'het opperwezen dat dit voor Purmerend nog zoo genadig is afgeloopen.' Voor postconducteur Koffman liep het slecht af. Na enige maanden kwam het bericht dat sinds het spoorwegongeluk zijn zenuwstelsel zodanig geschokt was, dat hij moest worden opgenomen in een gesticht voor zenuwlijders.

Door: Piet Jonker.