Boswachters gastheer én handhaver

02 april 2012
Utrecht

Kragten en Storm houden toezicht en handhaven de orde in het mooiste groen van de stad Utrecht: de landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen. De grote diversiteit aan landschappen, weidse uitzichten, afwisselende bospercelen, cultuurhistorische lanen, historische landhuizen, zonne- en ligweiden, en dan ook nog kindvriendelijke horeca gelegen aan de Kromme Rijn; dat alles maakt de landgoederen immens populair. Officiële cijfers spreken van 1,2 miljoen bezoekers per jaar. In totaal hebben Kragten en Storm driehonderd hectare bos onder hun hoede. "Je moet een afwijking hebben om dit werk te doen", roept Kragten (53) gekscherend aan tafel in hun 'kantoor', een houten huisje in het bos. "Het is een roeping, een bezieling."

Kragten, geboren en getogen in Utrecht, is na de Landbouwschool als parkwachter in het Julianapark aan de Amsterdamsestraatweg begonnen en werkt sinds 1984 op de landgoederen. Hij is al bijna dertig jaar boswachter. Het was een jongensdroom die uitkwam.

Storm (50) komt uit een andere hoek. Na een baan in de beveiliging werd hij zelfstandig ondernemer in het groen. Zes winters voerde hij bosbouwwerkzaamheden uit in Amelisweerd. Toen een collega-boswachter van Kragten ziek werd, ging Storm assisteren. Kragten en Storm werken nu al vijftien jaar samen.

Storm: "Als boswachters zijn we gastheer en handhaver in één. Als gastheer van het bos vertellen we graag over sneeuwklokjes, vossen, roofvogels, reeën. Over de reigerskolonie en de meer dan achthonderd soorten paddenstoelen. Als handhaver gaat het om veiligheid in het bos. Het gaat ons niet om simpel boetes uitdelen als mensen honden uitlaten of fietsen in het bos waar het niet mag. We gaan eerst het gesprek met mensen aan. Kleine kinderen mogen trouwens wél fietsen bij ons. Ouders kunnen hier hun kroost veilig leren fietsen zonder de gevaren die in de stad op de loer liggen."

Scholen en universiteiten weten de landgoederen goed te vinden. "Tussen de drie- en vierduizend jonge mensen, van peuter tot student, leiden wij elk jaar rond", vervolgt Kragten. "Op het Vogelnest in Amelisweerd kunnen groepen 1 en 2 van basisscholen gratis een dag bij ons terecht. De kleuters kunnen bij ons natuur ruiken, voelen en proeven. Liefde voor de natuur moet je kinderen zo vroeg mogelijk bijbrengen. Daarin spelen ouders een grote rol. Als moeder bang is voor spinnen, vader slakken vies vindt, dan vindt het kind dat ook. Wij leren kleuters dat slakken op je arm niet eng zijn. Als een kind aan het eind van zo'n dag een slak op het bospad vindt, terugzet op de struik en niet doodtrapt met de schoen, is dat een beloning van ons werk.

Storm: "Stadskinderen zijn vaak echte 'betonkinderen'. Ze kennen alle liedjes van K3 uit hun hoofd, weten alles van Nintendo, maar schrikken zich een hoedje als een merel opvliegt. Koeien in de wei - binnen de landgoederen liggen nog drie boerderijen met extensieve veehouderij, red. - vinden ze vieze stinkbeesten. Dat melk uit uiers komt en niet van de fabriek, is voor sommigen echt een openbaring."

"Dat de dood ook bij de natuur hoort, is een onderwerp dat zich altijd goed leent voor discussies met bezoekers. Wij brengen bijvoorbeeld geen zieke duiven naar de dierenarts. Die laten we liggen voor de vossen in het bos. Of we verlossen het dier eigenhandig uit zijn lijden. Dat vinden mensen zielig. Een kikker die opgeslokt wordt door een blauwe reiger, moet door ons gered worden, anders is het zielig. Wij zeggen dan altijd: dat hoort nu eenmaal bij de natuur. Vroeger hadden mensen vaak eigen konijnen die ze ook zelf vilden en slachtten. Dat is uit beeld geraakt. Dus als we weten dat er ergens in het bos een dood dier ligt, gaan we daar bij rondleidingen altijd langs, ook met kleine kinderen. Zo kunnen we het taboe rond dode dieren doorbreken. Wij zijn geen moraalridders, maar we proberen de mentaliteit te veranderen. Bewustwording is belangrijk."

Boswachters Storm en Kragten staan er op de landgoederen niet alleen voor. Naast de 'bosbaas', de gemeentelijke bosaannemer die het grote kapwerk doet, werken ze nauw samen met zorgorganisatie Reinaerde. "Via Reinaerde kunnen jongeren met een verstandelijke handicap dagelijks bij ons aan de slag", legt Kragten uit. "Zij doen heel nuttig werk, op hun manier, naar eigen kunnen. Zij halen bijvoorbeeld het vuil uit de struiken weg, ruimen oud blad op, vegen de lanen aan. Het is een ontzettend leuke groep. Wij zijn er erg blij mee."

Om de orde goed te kunnen handhaven gaan Kragten en Storm vier keer per jaar een dag naar de politieschool. Oefenen met geweldsmiddelen hoort daarbij. De boswachters weten precies hoe ze met een wapen moeten omgaan. Officieel dragen ze een kogelvrij vest. De samenwerking met politie is meer dan perfect, zeggen ze. "Dat is ook broodnodig", legt Storm uit. "Ze dumpen van alles in het bos: hennep, wapens, auto's, gekraakte kluizen tot een gestolen zeecontainer toe". Van het romantische plaatje over het werk van boswachters is weinig over.

Een keer meelopen met de boswachters Kragten en Storm? Dat kan op werkdagen, met een groep van minimaal tien mensen, en is gratis. Bel voor een afspraak naar het algemene nummer van de gemeente Utrecht, tel. 030-2860000.