Verkavelen heeft potentie in Noord-Kennemerland

20 january 2014
Castricum

Op donderdag 16 januari in Bakkum kwamen bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordigers van gemeenten, het hoogheemraadschap, LTO Noord, de KAVB en Landschap Noord-Holland bij elkaar om onder leiding van dagvoorzitter Margreet Kokshoorn de mogelijkheden van een grootschalige aanpak van vrijwillige kavelruil te inventariseren. DLG, Kadaster, de provincie Noord-Holland en Stivas zelf waren ook vertegenwoordigd om mee te praten en hun kennis over ruilprocessen in te brengen. In het ochtendprogramma werd de uitgangssituatie geschetst en werden de principes toegelicht van vrijwillige kavelruil in Noord-Holland en de mogelijkheden daarbij van 'Verkavelen voor Groei'. 's Middags schoven de deelnemers aan bij twee tafels om op grote landkaarten de kansen voor een betere verkaveling in te tekenen.

Het gebied was opgeknipt in twee delen: noord en zuid. Daarnaast werd - mede op aanraden van regionaal landbouwvoorman Mart Brouwer de Koning - ook nog de strook ten oosten van de A9 meegenomen, omdat zeker tien agrariërs hun bedrijfsgebouwen aan de ene kant van de Rijksweg hebben en een aanzienlijk deel van hun percelen aan de andere kant. "Daar valt dus zeker het nodige te verbeteren."

Geanimeerd

Nadat aan beide tafels was geïnventariseerd welke ruimtelijke plannen er al spelen, volgde een geanimeerde 'fictieve ruilhandel'. Boeren die hun eigen en gepachte gronden wilden herschikken, een natuurorganisatie die gronden wilden afstoten om ergens anders groter aaneengesloten blok te kunnen vormen... Ambtelijke vaktermen als 'indicatiegebied' en 'zoeklocatie' kregen met de landkaart op tafel toch concreet inhoud. Bij twijfel bood het digitale kaartmateriaal van de provincie houvast. Zo pendelden de deelnemers gedurende de middag steeds tussen hun tafels en de beamer.

Binnen een uur tijd stonden er in het zuidelijk deel twaalf en het noordelijk deel acht projectkansen op papier. Een mooie oogst, niet alleen door het aantal, maar vooral ook vanwege de openheid waarmee de betrokkenen hun ideeën op tafel legden, vindt Van Peperstraten. "Het is de kunst om globaal aan te geven wat de mogelijkheden zijn, de kans van slagen te peilen, maar vooral niet te veel op detailniveau in te gaan op het voorstel. Dat lukte in Bakkum heel goed."

Ondernemers

Provinciaal adviseur Landinrichting Nico Kostelijk heeft dat positief verrast. "Deze regio heeft in het verleden wel eens aangegeven niet veel in landinrichting te zien. Toch biedt dat instrument kansen voor deze streek. Zeker nu op korte termijn gronden van BBL beschikbaar komen," zegt Kostelijk, die er gelijk ook een waarschuwing aan verbond. "Als de ondernemers in dit gebied zich niet mobiliseren en de verkaveling op hun beloop laten, dan kan het zijn dat collega's van verder weg zich ook op de lokale grondmarkt begeven. Wat dat betreft ligt er nu een gouden kans om goede stappen te zetten richting de toekomst."

Brouwer de Koning denkt dat de agrarische sector bereid is om in beweging te komen. "Zeker als er iets te ruilen valt." Hij zou het mooi vinden als in het noordelijk deel beschikbare gronden zodanig bij elkaar kunnen worden gebracht, dat één bedrijf met een volwaardige oppervlakte kan worden samengesteld. Dit zou dan interessant kunnen zijn voor een ondernemer uit het zuidelijke deel om uitgeplaatst te kunnen worden. "Daar zitten de meeste bedrijven nu nogal vast door ruimtegebrek."

Gemis

En daarmee is volgens de landbouwbestuurder gelijk een voordeel van een grootschaliger aanpak genoemd. "We hebben zelf al vaker deelgenomen aan vrijwillige kavelruil, maar daarbij is oppervlakte toch beperkter. Deze aanpak zou tot een integrale oplossing kunnen leiden. Daarom vind ik het een goed initiatief om met alle betrokkenen van gedachte te wisselen. Hoewel ik het wel jammer vindt dat de gemeente Bergen en Natuurmonumenten niemand hebben afgevaardigd. Aan tafel merkten we direct het gemis, omdat onduidelijk is hoe zij de ruimtelijke ontwikkelingen in het gebied voor zich zien."

Beleidscoördinator Sander Verhaar van de gemeente Heiloo nam voor het eerst deel aan een dergelijke bijeenkomst: "Dit is goed voor ons netwerk. We kijken hier over grenzen heen. Dat vind ik een goede zaak. Wij werken als gemeente aan meerdere grote projecten voor woningbouw en infrastructuur. Daar moet ook nog het nodige voor geschoven worden. Wellicht zijn er aanknopingspunten om te ruilen met andere functies."

Ook programmamanager Bastiaan Beentjes van Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier zag daar zeker kansen. "We hebben een duidelijke opgave voor waterberging. Dan is het goed om de plannen van met name de agrarische ondernemers te weten, omdat we daar dan misschien meer op kunnen aansluiten."

Initiatief nemen

In haar afsluitende conclusie stelde Van Peperstraten dat er binnen de agrarische sectoren best wat wensen liggen. "Er zijn hoeken aangewezen met een duidelijke potentie om de verkaveling te optimaliseren. De vraag is nu: wie moet dat proces in gang zetten? Moet dat vanuit het bestaande water- of natuurbeleid? Of moet toch landbouw de motor zijn, waarbij andere functies kunnen meeliften in het ruilproces?"

Brouwer de Koning gaf tijdens de afsluitende borrel aan de handschoen op te willen pakken. "Als belangrijkste economische drager van het gebied, denk ik dat we daar als land- en tuinbouw het initiatief in moeten nemen."