Nicolaascomplex als monument

07 april 2011

Het tegenover het Beatrixpark gelegen complex is in 1959-1960 in twee fasen gebouwd en werd ontworpen door architect Lau Peters, in samenwerking met J.Th. Peters en B. Spängberg.

Beide organisaties zijn van mening dat het complex grote cultuurhistorische waarden vertegenwoordigt en zeer bijzondere kwaliteiten bezit. Norman Vervat van Erfgoedvereniging Heemschut legt uit: 'Het is landelijk gezien één van de weinige grote, naoorlogse rooms-katholieke scholencomplexen in modernistische trant, beïnvloed door de geest van het Nieuwe Bouwen en het functionalisme. De scholen vertonen voor Amsterdam en Nederland een zeer vroege toepassing van niet-dragende vliesgevels in glas en ijzer, die in de scholenbouw verder ook weinig toegepast is. Een ander bekend voorbeeld is de Gerrit Rietveld Academie - een gemeentelijk monument - , die echter pas in 1967 gebouwd is. Binnen Amsterdam is het complex bovendien van belang in het latere oeuvre van de architect Lau Peters.'

Behoud van dit complex, dat ook opgenomen is in de in 2008 door de gemeente gepresenteerde Wederopbouwtop 100 van toenmalig wethouder Tjeerd Herrema, is volgens de erfgoedverenigingen Stichting Cuypersgenootschap en Heemschut van extra groot belang geworden. 'Er zijn in Amsterdam een aantal andere zeer waardevolle modernistische complexen uit deze periode gesloopt is, zoals het Andreas ziekenhuis, het Stationspostkantoor en het Wibauthuis', vertelt Vervat.

'Op de plaats van het Nicolaascomplex is onder andere groenontwikkeling gepland, ter compensatie van groen dat elders wordt opgegeven voor kantorenbouw. Het kloostercomplex is reeds enkele jaren geleden door de paters verlaten en wordt momenteel bewoond door kunstenaars. De school wordt verlaten zodra het nieuwe schoolgebouw in aanbouw gereed is. Onlangs is bekend geworden dat de gemeente en ING Real Estate Development een overeenkomst hebben gesloten waarin de gemeente de regie over projectgebied Beethoven, waarin het Nicolaascomplex gelegen is, voor een groot deel overneemt. In het licht van de huidige crisis in de kantoren- en woningmarkt biedt dit wellicht openingen om tot een herziening van de achterhaalde plannen te komen.'

De organisaties hopen dat de politiek het belang van dit gebied onderkent. Ook hebben ze al ideeën voor de toekomst. 'Wij vragen de gemeente onafhankelijk daarvan het complex de monumentenstatus te verlenen en onderzoek te doen naar de realisatie van een nieuwe bestemming. Het succesvolle gebruik van het complex door Platform 21 en Virtueel Museum Zuidas kan in ieder geval tot voorbeeld strekken voor een toekomstig gebruik. In de schoolgebouwen, met de kenmerkende transparante vleugels, ligt een functie waarbij bijvoorbeeld veel daglichttoetreding is vereist voor de hand. Hierin kunnen in theorie kleine bedrijfjes of ateliers gehuisvest worden, maar bijvoorbeeld ook een uitbreiding van de Rietveldacademie, die op de huidige locatie met ruimtegebrek kampt. Het klooster kan daarbij een woonbestemming krijgen en de kapel, zoals nu het geval is, een publieke functie.'