Kleed vol herinneringen

11 june 2012

Jacqueline SchoonhovenHet kleed is een staalkaart van traditionele Turkse handwerktechnieken en wordt tentoongesteld tijdens het festival Turkse pioniers in Amsterdam op de NDSM-werf van 16 juni tot en met 15 juli. 'Als we het veilig kunnen ophangen dan hangt het daar. Anders is het te zien in het museum', aldus conservator Annemarie de Wildt.

'Ik kwam voor het eerst in het moskeegebouw De Verbinding voor het slachtfeest. Er werd gedanst, gelachen, muziek opgezocht op You Tube en keihard afgespeeld. Ik raakte er in gesprek met vrouwen van alle leeftijden en ontmoette Muzeyyen Sahin. Een bijzondere vrouw die werkt als verpleeghulp maar ook veel vrijwilligerswerk regelt , waaronder een naaiclub', vertelt De Wildt. 'We besloten ter plekke om samen iets te doen. Door de gesprekken met Muzzeyen en het slachtfeest werd me duidelijk dat mannen en vrouwen echt in gescheiden werelden leven en dat de verhalen van de vrouwen minstens zo interessant zijn als die van de mannen.'

Turkse immigranten die zich in de jaren '60 vestigden in Amsterdam staan centraal in film, foto's, theater, muziek en vele andere activiteiten tijdens het festival Turkse pioniers in Amsterdam. Het Kleed vol herinneringen handelt over de geschiedenis van de vrouwen die achterbleven. 'Het is een quilt naar het voorbeeld van de Millennium quilt dat ik vorig jaar heb gezien in het Liverpool museum. Dat is een emigratiekleed. Wij hebben er een immigratiekleed van gemaakt.'

De afgelopen maanden hebben Serife Dönmez, Havize Simsek en Muzeyuen Sahin verhalen en herinneringen verbeeld in lapjes met kant, miniatuurkleertjes en meer. De vrouwen verhalen over huizen van vroeger, bruiloftsfeesten en het leven in Turkije. De Wildt: 'Turkse gezinnen werden in die tijd soms jarenlang gescheiden. Het leven in Turkije ging door en tijdens de winteravonden en stille uren werken Turkse vrouwen aan de uitzet van hun dochters en nichtjes. Lakens, handdoeken, kleedjes en voorraadzakken werden voorzien van prachtig borduursel en kregen een gehaakt randje van bloemen van naaldkant. De lapjes zijn vaak afkomstig uit de uitzet van de vrouwen zelf.'

Het kleed is bijvoorbeeld versierd met geweven tapijt, gerecyclede stukjes wol, lapjes maar ook naaldkant, een hele oude vorm van kant produceren, dat meestal wordt gedaan met zijdedraad. 'Je ziet het vaak als versiering rondom hoofddoeken van vrouwen maar de traditie verdwijnt in hoog tempo', aldus De Wildt. Serife Dönmez maakte een korantasje na maar ook een miniatuurhoedje dat haar doet denken aan volksdans en de organisatie van het dorp uit haar jeugd. 'Elke streek heeft eigen patronen, kleuren en opvattingen. Daaraan kun je zien waar iemand vandaan komt.'

De samenwerking met deze vrouwen heeft als positieve bijkomstigheid dat de interactie met Turkse mensen anders wordt. De Wildt: 'Integratie is niet vanzelfsprekend. We willen graag dat Turkse Amsterdammers naar het museum komen. Daarom moeten wij ze opzoeken op de plekken waar ze zijn en vragen of ze willen meedoen, trots zijn op wat ze maken en komen kijken.'