'De Vinkethaler is een toppertje'

02 june 2011

Hans vroeg zich af waarom er niet meer aandacht besteed wordt aan de specifieke streekproducten. Voor het antwoord op die vraag stuurde hij ons naar Annie van der Arend. Zij is kaasboerin in Vinkeveen en zet zich in voor de promotie van de streekproducten. Bij ons gesprek met Annie schoof ook haar man Leon aan. Ze komen beiden uit een boerenfamilie. Annie komt oorspronkelijk uit Kockengen waar haar ouders een gemengd bedrijf met koeien en fokvarkens hadden.

,,De ouders van Leon hadden een boerderij op Demmerik. Door de ruilverkaveling, zo'n vijfentwintig jaar gelden, is het bedrijf op de Demmeriksekade terecht gekomen. Wij hebben hier een melkveehouderij met zo'n zeventig koeien. We hebben ook de kaasmakerij van de ouders overgenomen. Het kaasmaken zit de familie Van der Arend in het bloed. Er zijn nog een oom en twee neven die zich allemaal met het maken van kaas bezig houden."

Heeft elke kaasboerderij zijn eigen recept voor de bereiding?

,,Het aantal kaasboerderijen hier in de streek is de laatste jaren wel afgenomen. Er zijn verschillende collega's om diverse redenen gestopt. Het bereiden van kaas berust op een zekere traditie. Wij werken grotendeels op de manier waarop onze ouders dat ook deden. Je neemt de bereidingswijze over van de vorige generatie. Wanneer dat eenmaal goed loopt dan ga je verder ontwikkelen en probeer je verschillende smaken te ontwikkelen. Wat dacht je bijvoorbeeld van een stukje Vinkethaler. Die naam is een parafrase op de Emmenthaler kaas. Hij heeft een beetje zoetige smaak. Oorspronkelijk hebben we die ontwikkeld voor de export naar Frankrijk. Maar dat is toch niet het succes geworden dat we er van gehoopt hadden. Intussen is de verkoop hier flink aangetrokken en begint de Vinkethaler een toppertje te worden. Daarnaast hebben we ook een bierkaas."

Een bierkaas?

,,Over streekproducten gesproken. Wist je dat er in Kudelstaart een bierbrouwerij zit? Daar maken ze bier van het merk 'Scone'. De jongens van de Scone brouwerij wilden op een gegeven moment kerstpakketten met streekproducten samenstellen. Toen is het idee ontstaan om kaas en bier te combineren en een kaas te maken waarbij ook bier is gebruikt. Dat werd een redelijk succes. Tegenwoordig maken we regelmatig bierkaas en die is dus meestal wel verkrijgbaar. Er is inmiddels ook al bierbrood. Bij de bereiding van dat brood wordt 'borstel' verwerkt. Dat is een bijproduct dat bij het brouwen van bier ontstaat."

In jullie boerderijwinkel verkopen jullie toch nog meer dan alleen kaas?

,,We produceren verschillende producten. We zijn bijvoorbeeld begonnen met de productie van een speciale yoghurt en later zijn we ook vruchtenyoghurt gaan maken. En we maken Tworog. Dat is een product dat hier niet zo bekend is maar dat in de Oostbloklanden heel populair is. Het is uitgelekte verzuurde melk, vergelijkbaar met de hangop van vroeger. Het lijkt wel een beetje op kwark, maar het is droger want er zit geen stremsel in. Het is een echt zuivelproduct dat we vooral verkopen aan Duitsers, Polen en Russen. Er is in Amsterdam een winkel met Russische producten waaraan wij leveren. Wanneer het Russisch orthodoxe paasfeest wordt gevierd wordt er veel besteld.. De Russen vasten 40 dagen en ze gebruiken dan geen zuivelproducten en geen dierlijke eiwitten. Tijdens het Paasfeest wordt er dan uitbundig en feestelijk gegeten. Volgens traditie hoort daar ook tworog bij. Het begint nu ook bij de Nederlanders wel meer bekend te worden. Er is een mevrouw in Blaricum die maakt, met tworog als basis, een boursin-achtige kaas. Ze is door haar Poolse au-pair op het idee gebracht."

Wat wordt er gedaan om die producten beter onder de aandacht te brengen?

,,Om te beginnen moet je het eens zijn over de definitie van het streekproduct. Neem nou de boerenkaas. Je moet er van op aan kunnen dat het dan ook om echte boerenkaas gaat. Het kenmerkende verschil tussen boerenkaas en fabriekskaas is dat de boerenkaas van ongepasteuriseerde melk gemaakt wordt en de fabriekskaas van gepasteuriseerde melk. Sinds 1 januari 2007 is er nu een GTS merk dat staat voor Gegarandeerde Traditionele Specialiteit. De traditionele boerenkaas is altijd 48+. Je koopt de boerenkaas toch vooral bij de kaasboerderij. De liefhebbers weten die wel te vinden."

Waarom verkopen jullie niet via supermarkten?

,,Daar zijn wel pogingen toe gedaan. Maar die supermarkten staan ook niet te springen. Het is een klein segment. De boerenkaasproductie is maar 2% van de totale kaasproductie. Je moet mensen er opmerkzaam op maken. Het beste werkt het toch wanneer iemand je wat vertelt over de verschillende soorten kaas en je een stukje laat proeven. Want elke kaas heeft zijn eigen smaak. Je moet dus zelf uitproberen welke kaas je zelf het lekkerst vindt. Wij verkopen vooral hier aan huis. Maar onze kaas ligt ook wel bij anderen, bijvoorbeeld bij De Haan in Vinkeveen. Wij zijn niet aangesloten bij de groene hart landwinkels. Maar er wordt toch wel aan de weg getimmerd. We staan ook op de Boerenlanddagen en dergelijke. De bond van boeren en zuivelbereiders probeert de supermarkten te interesseren. Ook een organisatie als Lekker Utregs doet veel om de streekproducten onder de aandacht te brengen. Je zou, net zoals je dat in Frankrijk vaak ziet, bij de supermarkten aparte hoekjes moeten hebben met specifieke streekproducten. En dat hoeft zich niet te beperken tot kaas. Er is een grote variƫteit aan streekproducten. Rond deze tijd denken mensen weer aan de samenstelling van de kerstpakketten. Wat is er nou origineler en leuker dan een kerstpakket dat helemaal is samengesteld uit streekproducten."

Dus jullie zijn nog wel optimistisch over de toekomst van het streekproduct.

"Anders waren we er al lang mee opgehouden. De kaasmakerij is ook een liefhebberij. Je moet er aardigheid in hebben. Als je het puur voor de centen zou doen dan kun je beter buitenshuis gaan werken. Maar het is ook heel leuk om mensen hier te ontvangen en ze de sfeer van de boerderij te laten beleven. We hebben ook het gevoel dat mensen in toenemende mate op zoek gaan naar iets anders. Men heeft vaak een beetje genoeg van het fabrieksmatige eten. Je ziet ook steeds meer specifieke streekgerechten en zogenoemde 'vergeten' groenten op de menu's van de restaurants verschijnen. We zijn dus best wel optimistisch over de toekomst van de streekproducten. Er zijn veel mensen die het specifieke karakter van de boerenkaas en streekproducten weten te waarderen en de bijzondere smaak op prijs stellen. En het gaat tenslotte om de smaak."

Aan wie geef je het gesprek door?

,,Aan Karin van der Scheur van de Bonte Stal. Ze heeft speciaal een buitenkeuken gemaakt om daar kooklessen te gaan geven waarbij ze vooral uitgaat van traditionele streekgebonden seizoensproducten."