'De organist kreeg voor de vorm een reprimande'

24 may 2012
Aarlanderveen

De geschiedenis van de gereformeerde kerk in Aarlanderveen begint, zoals ook van zusterkerken in de regio, in 1887. Een jaar eerder had landelijk de afscheiding van de Nederlands Hervormde Kerk, plaats gevonden. Die had ook in Aarlanderveen een kerkscheuring tot gevolg. Van 't Riet heeft schreef zijn boek vanuit zijn achtergrond als historicus, maar hij is zelf ook met de kerk vergroeid. 'In Aarlanderveen ben ik geboren en getogen. In deze kerk ben ik gedoopt en ben er actief als lid van de kerkenraad.'

Over de beginjaren van de kerk geeft hij geen oordeel. 'Het gebeuren beschrijf ik vriendelijk, als historicus. Je moet het plaatsen in de context van die tijd. Toen werden bijvoorbeeld ook leden van de kerk onder de tucht gesteld. Veel mensen kunnen zich nu niet meer voorstellen dat er hele discussies zijn geweest over de vraag of er behalve psalmen ook gezangen gezongen konden worden. Mocht het zingen wel of niet ritmisch?' Dat laatste loste de organist soepel op. 'Hij introduceerde het gewoon en de gemeente vond het mooi. Voor de vorm kreeg de organist van het kerkbestuur wel een reprimande.'

Van 't Riet legde in zijn boek het accent op de eerste 50 jaar van de kerk, zowel van de gemeente als het kerkgebouw zelf. 'Van die tijd kun je gemakkelijk afstand nemen. Destijds was de verzuiling sterk en de gereformeerde kerk had veel invloed. Abraham Kuijper heeft de Anti Revolutionaire Partij (ARP) opgericht en ook het blad De Standaard. In maatschappelijk opzicht wilden gereformeerden hogerop komen en zij voelden zich ook sterk betrokken bij het maatschappelijk leven.'

De invloed van de kerk is in de loop der jaren sterk afgenomen en van de verzuiling is nog maar weinig over. Het aantal lidmaten is gedaald van ongeveer 300 naar zo'n 150. 'Wij volgen het landelijke beeld, maar het is nog niet zo ver dat hervormden en gereformeerden samengaan. In de zomermaanden zijn er wel gezamenlijke diensten, beide kerken maken deel uit van de Protestantse Kerk Nederland (PKN).'

Het huidige kerkgebouw dateert van 1967. 'De bouwkundige staat van de vorige kerk was niet best en op dezelfde plek is de nieuwbouw gerealiseerd. Als enige is het orgel meegegaan naar de nieuwe kerk.'

Van 't Riet heeft zijn boek royaal voorzien van beeldmateriaal uit zijn eigen collectie. Een overzicht van de predikanten die zijn voorgegaan ontbreekt uiteraard niet. Uit de archieven en de notulen heeft de schrijver een overzicht samengesteld van de leden van de kerkenraad. Toch is het boekwerk niet alleen interessant voor mensen die een binding hebben met Aarlanderveen. 'Zoals het met de kerk in Aarlanderveen is gegaan, is dat met veel andere plaatsen ook het geval.'

Verhalen en beelden is te bestellen door 15 euro over te maken op bankrekening 34.64.44.306 t.n.v. A.J.J. van 't Riet.