Derde tentoonstelling Erfgoedlijn Limes in Archeologiehuis

18 march 2016
Alphen aan den Rijn

Hierin wordt een bijzonder loden vervloekingstablet getoond, waarop de namen van 21 soldaten vermeld staan. De tentoonstelling is de derde in een serie van vier die in het kader van de Erfgoedlijn Limes door de provincie Zuid-Holland mogelijk wordt gemaakt en is te bekijken tot en met 3 juli.

Limes
Aan het begin van onze jaartelling viel het zuidelijke deel van Nederland onder Romeinse heerschappij. Na mislukte pogingen om ook Noord-Nederland en de rest van Duitsland te onderwerpen, kozen de Romeinen voor de Oude Rijn als noordelijke grens van hun rijk. Op de zuidoever van die rivier ontstond een uitgebreid systeem van forten en wachttorens die gedurende drie eeuwen werd bevolkt door Romeinse soldaten. Zij zetten zich in om invallen van het barbaarse volk ten noorden van de Rijn af te slaan. Deze militaire zone heet de Limes (spreek uit: lie-mes), naar het Latijnse woord voor grens. De Limes is het grootste archeologische monument van Europa.

In deze tentoonstelling is Bodegraven aan de beurt. Hoewel er op een overgeleverde Romeinse wegenkaart geen aanwijzingen voor te vinden zijn, laten de bodemvondsten zien dat ook hier een fort gestaan moet hebben. Het poortgebouw dat in de afgelopen decennia door leden van de AWN-afdeling Rijnstreek en de Historische Kring Bodegraven is opgegraven, is door de grote hoeveelheid houtresten vrijwel uniek in zijn soort. Over de vorm van het fort waar deze poort naartoe leidde, wordt nog druk gediscussieerd. In deze tentoonstelling worden de verschillende theorie├źn belicht.

Vondsten
Naast de kampementresten kent Bodegraven nog drie spectaculaire losse vondsten: De ruiterhelm die zich in de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden bevindt, een vervloekingstablet en een stuurriem. Het vloektablet kwam in 2000 aan het licht en werd aangekocht door Museum Het Valkhof in Nijmegen. Dankzij een bruikleen is het nu in de Alphense tentoonstelling te zien. Hoewel dit soort platen in het Romeinse Rijk vaker voorkomen, was dit de eerste ontdekking in Nederland. Een vervloekingstablet - een tabula defixionis - bevatte verwensingen of bezweringen, die bedoeld waren om iemand te laten treffen door bovennatuurlijke krachten. De stuurriem is gebruikt op een platbodem en wordt in deze tentoonstelling voor het eerst aan het publiek getoond.