Boekbespreking Dick Wittenberg. Prikkeldraad, een geschiedenis van goed en kwaad.

31 july 2015
Roermond

Door Marianne Wulms – Hovens

Hekken, omheiningen, muren, ze vormen natuurlijke barrières, afgebakend terrein. Een ouderwets product als prikkeldraad dient ook in deze tijd als versperring. Een zoektocht naar de geschiedenis van prikkeldraad voerde de auteur niet alleen naar oorden in eigen land. Hij reisde naar de Verenigde Staten, Bangladesh, Spanje, Marokko, België en Zuid – Afrika. Zijn bevindingen zijn terug te vinden in dit boek met welsprekende illustratieve titels.
De auteur ziet prikkeldraad niet alleen als een fysieke scheidslijn, maar als grens tussen goed en kwaad. Zijn boek is gelardeerd met tal van anekdotes en gedetailleerde, levendig beschreven historische feiten. Het is voorzien van een inhoudsopgave, epiloog en een uitgebreide bronvermelding per hoofdstuk, bijvoorbeeld over hekwerkwijken, terrorisme en migratie.
‘Veiligheid is een bezweringsformule’ stelt de auteur en laat de lezer kennis maken met alle toepassingen van prikkeldraad sinds de uitvinding ervan in 1874. De Dodendraad tussen Nederland en België, een moordend hekwerk tijdens de Eerste Wereldoorlog maakt het geleden leed bijna tastbaar. Er zijn getuigenissen van dappere verzetsdaden, ook smokkelbrieven en mensensmokkel worden belicht. Als oorlogsdocumentatie is dit een waardevol deel van het boek.
Authentiek is ook het verslag over de Boerenoorlog, toen prikkeldraad oor het eerst als militair hulpmiddel werd gebruikt. Waar het dierenleed betreft is de sterfte door sneeuwstormen in Texas een aangrijpend fragment uit het journalistiek opgetekende geheel. Het beruchte IJzeren Gordijn vormde een grensversperring tussen Oost en West en was als prikkeldraad tussen Oost en West Duitsland. Na verdeeldheid volgde de val van de Berlijnse muur. Na alle tragiek resteert een groen lint, ‘ongebreidelde natuur, prikkeldraadvrij!’ constateert Dick Wittenberg.
Een hoofdstuk als ‘Ali Baba en de veertig revolvers’ ontzenuwt een sprookje en geeft inzage in beveiliging tegen misdaad en geweld. ‘Een bruid in de morgen’ is gesitueerd in Bangladesh. Hier is de langste grensafscheiding ter wereld. Een hekwerk met prikkeldraad wordt het vijftienjarige meisje Felani noodlottig.
Het is duidelijk dat de auteur als zeer velen een afkeer heeft van barrières die mensen buitensluiten, hen ontmenselijken. Hierin schuilt ook de kracht van dit grensoverschrijdende naslagwerk. Met enige ironie zeg ik dan ook: ‘wie door het lezen van dit boek geprikkeld raakt, is vast de draad kwijt!’’
Naschrift bij deze recensie.
Als lezer kom ik zelden of nooit een boek tegen zonder taalfouten, In deze publicatie kwam ik er één tegen, een kleintje en wel op pagina 80, het woord stand in plaats van stad, in de alinea over demonstraties. De bijgevoegde dichtfoto’s sluiten aan op hoofdstuk 14 waarin geconstateerd wordt dat prikkeldraad alom tegenwoordig is. Het zijn foto’s genomen in de Limburgse plaatsen Ool – Herten en in Steyl. Ze illustreren de stelling: ‘Prikkeldraad gaat op in het landschap. Prikkeldraad maakt zich onzichtbaar. Dat is de kracht van prikkeldraad’.