Raadsleden op culturele tour door Eindhoven

10 july 2014
Eindhoven

- Dit verslag van de tour is geschreven door CDA-raadslid Karin Wagt -

Het was een super interessante dag! Ik dacht dat ik aardig op de hoogte was van wat er in Eindhoven speelt, maar ben zaterdag positief verbaasd over de verschillende -voor mij soms onbekende- locaties die ik zag. Zonder uitzondering allemaal vol creativiteit en kustzinnigheid en met gepassioneerde mensen die kenmerkend zijn voor de Eindhovense samenleving.

Kelderman & van Noort
De dag begon met koffie bij Kelderman & van Noort: pioniers op het NRE-terrein. Zij willen zich graag inzetten om een nieuw stukje Eindhoven levendig te maken. Juist omdat het terrein nog in ontwikkeling is, maakt dit het moeilijk om de exploitatie in orde te krijgen. Zij krijgen op dit moment namelijk geen toezegging over hoe lang ze kunnen blijven. Het kan binnen twee maanden afgelopen zijn. Maak daar maar een begroting op!

Toch zijn ze enthousiast bezig. Naast de gebruikelijke wisselende exposities hebben ze zelfs recentelijk een nieuwe activiteit bedacht: bij bakkerij Ludwig kan je in het weekend heerlijk ontbijten en lunchen.

Onomatopee
Van de Nachtegaallaan liepen we door naar Onomatopee. Daar zette Freek Lomme uiteen waarmee Onomatopee zich bezighoudt en waar de culturele sector in het algemeen tegenaan loopt.

Ook Onomatopee loopt ertegenaan dat het moeilijk is om betaalbare ruimte te vinden. Zij waren eerst gevestigd in de Schellens-fabriek, maar moesten daar weg. In de ruimte daar was al geïnvesteerd en omdat niet alles meegenomen kan worden zijn er na een verhuizing weer extra kosten.

Hoe minder expositieruimte beschikbaar is, hoe minder je kunt ‘kapitaliseren’. Met andere woorden: een expositie trekt publiek aan waardoor er inkomsten komen waarmee je vervolgexposities kunt financieren. Daarnaast is het een meerwaarde voor Eindhoven, omdat het ook mensen van buiten de stad aantrekt.

Ook het voorstel om maar voor één jaar subsidie te geven maakt het voor kleine culturele instellingen moeilijk om te functioneren: een pand huren wordt hierdoor erg moeilijk en waar ben je als je geen locatie hebt?

Vanwege het moeizame proces is het soms aanlokkelijk om dit proces te laten voor wat het is. Als er dan aanvragen uit het buitenland komen, wordt de verleiding om je in de toekomst alleen nog als individu in te gaan zetten (Freek is curator) groot. Als individu misschien een logische keuze. Voor een stad als Eindhoven een neergang van veel mooie zaken die zich kunnen ontwikkelen doordat mensen zich inzetten voor de collectieve zaak. Voorlopig heeft Freek nog de motivatie om zich voor de stad in te zetten.

Van Abbemuseum
De volgende stopplaats van de tour was het Van Abbemuseum, een vreemde eend in de bijt bij de verzameling kleine culturele instellingen! Directeur Charles Esche legde het belang van cultuur uit voor de stad.

Eindhoven heeft zich voornamelijk ontwikkeld vanwege het grote vermogen tot innovatie. Dit vermogen komt niet alleen tot stand binnen de grenzen van de TU/e of bedrijven als ASML, maar is veelal een wisselwerking tussen creatieve geesten die in Eindhoven werken en de mensen uit de technische sector. De sfeer die hierdoor geschapen wordt zorgt voor het ontstaan van nieuwe vooruitstrevende ideeën.

Als er geen aandacht meer gegeven wordt aan cultuur, zal de stad daarom in rap tempo verschralen. Een stad kan niet zonder cultuur, omdat het garant staat voor inbedding van het verleden, van de geschiedenis. Dit heb je nodig in een innovatieve stad. Je hebt een vertrekpunt nodig wil je kunnen innoveren.

Charles maakte dit principe duidelijk tijdens een korte rondgang door het museum. Zo liet hij de realistische schilderijen uit de oude collectie van het van Abbe zien, waarop exact is afgebeeld hoe de realiteit is. Bij een schilderij dat jaren later door Marc Chagall is geschilderd is een surrealistisch geschilderd mens te zien, die niets meer met realiteit van doen heeft maar wel goed de tijdsgeest weergeeft van de tijd toen Chagall schilderde.

Het Berkenhuisje
Na het Van Abbe bezochten we een volgend Eindhovens pareltje: het Berkenhuisje in de Genneper Parken. De oorspronkelijke atelierwoning van de kunstschilder Pierre Jacobs is een aantal jaar geleden gered van de sloophamer en helemaal opgeknapt in de stijl zoals het was: een keuken uit het jaar stillekes en zelfs een ‘master bedroom’, geheel in de stijl van het Berkenhuisje.

Hier hoorde ik ook voor het eerst de term ‘artist in residence.’ Als kunstenaar kan je voor een periode waarin je als kunstenaar in Eindhoven werkt in het Berkenhuisje verblijven. Een inspirerende omgeving voor een kunstenaar: the place to be lijkt me! Geen luxe, wel inspiratie.

De Fabriek
Aan de Bleekstraat ligt De Fabriek, al 30 jaar een kunstenaarsinitiatief. Zo vaak ben ik hier -niet echt het meest inspirerend stukje Eindhoven- langsgereden, maar nooit heb ik geweten dat hier zoiets moois verscholen ligt. Uit de jaren 80 én nog volledig in de sfeer van de jaren 80. Ik waande me weer in de krakersbeweging, mijn studententijd.

De Fabriek is een geweldig mooie grote hal met super licht, waar kunstenaars in staat worden gesteld ‘groots’ te werken. Waar kan dat nog? Er hebben al die tijd kunstenaars van naam en faam gewerkt. Goed om dit initiatief (en natuurlijk alle anderen) via Facebook te volgen!

La Citta Mobile
Vlakbij De Fabriek zit kunstenaarscollectief La Citta Mobile, recentelijk verhuisd van de Vestdijk naar de oude Grafische School aan de Karel de Grotelaan. Zij werken er al en zijn in afwachting van de komst van MOE-landers (mensen uit Midden- en Oost-Europa) die hier woonruimte krijgen. Helaas zijn er zoveel bezwaren ingediend dat bewoning door MOE-landers op zich laat wachten. Jammer, omdat de kunstenaars van La Citta Mobile zich graag samen met deze groep wil inzetten voor de buurt.

Ook hier hoorden we de verzuchting dat het vinden van goede werkruimte voor een kunstenaar moeilijk is, omdat het vaak kostbaar wordt. Zeker nadat kraken illegaal is geworden. Dat maakt de grens groot dat de balans tussen wel of niet overleven als kunstenaar negatief doorslaat.

Temporary Art Centre (TAC)
Bij TAC zagen we hoe studenten van de Design Academy druk bezig zijn een van de zalen van TAC om te bouwen tot een laboratorium voor design. Een mooi voorbeeld, dat we deze dag vaker te zien kregen, van kunstinstellingen die samenwerken met scholen.

Een rondleiding door dit oude Philips-gebouw liet de Philips-erfenis zien, vertaald naar een moderne tijd. Er zijn veel ruimtes waar kunstenaars kunnen werken, maar er is ook een heuse concertzaal! Midden in het pand is een mooi, sfeervol restaurant te vinden waar je in het weekend heerlijk kunt eten.

De sfeer van de vroegere personeelswinkel van Philips is verdwenen, maar de ‘familiesfeer’ die de personeelswinkel met zich meebracht heerst er nog steeds. TAC ademt de sfeer uit van een intiem, maar professionele organisatie waarin creativiteit tot bloei kan komen.

Artspace Flipside
Artspace Flipside is één van de verrassingen aan de Tarwelaan in Vaartbroek. Je denkt dat er één ruimte is waar op dit moment fotoclub Rapenland een fototentoonstelling heeft georganiseerd, maar niets is minder waar. We zijn deur door deur gegaan en kwamen de ene verrassing na de andere tegen.

Van de fototentoonstelling kom je in een grote werkplaats waar onder andere houtbewerkingsmachines staan. Weer verder zijn er twee dansstudio’s en beneden in de kelder is een ‘rockhok’ te vinden waar muziek gemaakt kan worden.

Flipside is een project van stichting Zesde Kolonne. In samenwerking met wooncoöperatie Woonbedrijf zorgt Flipside voor een culturele injectie in de Noord-Eindhovense wijk Vaartbroek.

Daglicht
Grafisch atelier Daglicht ligt enigszins verscholen op het TU/e-terrein en bestaat al meer dan 30 jaar! Het is een werkplaats waar professionele kunstenaars hun grafisch werk zelfstandig kunnen verwezenlijken.

Er zijn veel contacten met scholen -onder andere de Design Academy- die voor speciale afstudeerprojecten gebruik maken van de faciliteiten van Daglicht.

Dagelijks is er een kunstenaarsondersteuner aanwezig voor technische begeleiding. Daglicht heeft een aantal specifieke technieken in huis die niet overal meer te vinden zijn.

Grappig detail: één van de druktafels die gebruikt wordt is afkomstig van de Bijenkorf uit de tijd dat het warenhuis nog zelf drukwerk verzorgde. Ook weer zo’n plek die je niet op die plaats verwacht en daarmee tot de verscholen parels van Eindhoven behoort.

Inkijkmuseum
In het oude Spoelhuis dat behoorde tot de linnenfabriek van Van den Briel en Verster in de Dommelstraat is één van de kleinste musea van Nederland gevestigd. Ook dit museum biedt mogelijkheden voor ‘artists in residence’.

In het Inkijkmuseum zijn schilderijtjes te zien die Martin Voorbij in zijn verteltheater verzamelde in het kader van een mobiele tentoonstelling - waarbij schilders over de hele wereld gevraagd zijn om een schilderijtje te maken met het thema ‘hoop’.

Beeldenstorm
Beeldenstorm en Grafisch Atelier Daglicht waren tot voor kort buren op het TU/e-terrein. Omdat het gebouw waarin Beeldenstorm was gehuisvest niet langer veilig was, moesten ze uitzien naar een nieuwe locatie. Dit is gebouw 3 op het NRE-terrein geworden. Een gebouw dat eigenlijk afgebroken zou worden, maar dat in perfecte staat bleek te zijn voor Beeldenstorm.

Beeldenstorm is een werkplaats waar kunstenaars terechtkunnen om de technische en artistieke mogelijkheden van metaal en kunststof te onderzoeken. Er wordt ook veel samengewerkt met diverse scholen. Leuk om te weten is dat de bronzen gedenksteen voor het 100-jarig bestaan van PSV, die in de Vrijstraat ligt, bij Beeldenstorm ontworpen en gemaakt is.

Afsluiting bij Kelderman & van Noort
De culturele tour werd afgesloten op de plek waar we ’s ochtends vetrokken waren: bij Kelderman & van Noort op het NRE-terrein. De hele dag door Eindhoven getoerd en nog maar een fractie gezien van wat Eindhoven op cultureel vlak te bieden heeft. Wat een rijkdom! Zo hebben we ‘Tante Netty’ en galerie ‘Nasty Alice’ vanwege tijdgebrek niet kunnen bezoeken.

De meest opvallende uitspraak die ik tijdens de tour een paar keer hoorde terugkomen was de volgende: ‘Op een vraag zeg je altijd ja, over het hoe denk je daarna pas na.’ Voor mij een uiting van creatief denkvermogen en de goede insteek om positief tegen dingen aan te kijken en om met een oplossing te komen voor iets dat wellicht in het begin onmogelijk lijkt.