Leefbaar Leiden: 'Participatie? Hoe dan?' [column]

03 march 2014
Leiden

Deze column is geschreven door Daan Sloos, fractievoorzitter van Leefbaar Leiden.

Het kabinet-Rutte-Asscher presenteerde eind 2012 het regeerakkoord met daarin meerdere maatregelen die bijstandsgerechtigden raken. Er wordt een zogenaamde ‘huishouduitkeringstoets’ ingevoerd: Wie bij iemand anders woont, krijgt geen bijstand meer, als de anderen in een gezin al een uitkering hebben. 
Ook zijn er plannen om de arbeidsplicht en de plicht tot re-integratie aan te scherpen. En de ‘tegenprestatie naar vermogen’ gaat voortaan voor iedereen gelden. Dit alles gaat gepaard met een bezuiniging van 525 miljoen Euro, bovenop de onder Rutte I ingezette bezuiniging van een miljard euro op de uitkeringen zelf. Veel gemeenten zetten bijstandsgerechtigden aan het werk zonder eerlijk loon of fatsoenlijk contract.
 
De participatiewet voegt de Wet werk en bijstand, Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong samen. De nieuwe wet vervangt het wetsvoorstel Werken naar Vermogen en moet op 1 januari 2015 ingaan. Het doel van deze wet is dat alle mensen actief aan de samenleving mee kunnen doen. De participatiewet zou in 2014 worden ingevoerd, maar in verband met het sociaal akkoord, is die datum niet langer haalbaar. 
Voor gemeenten betekent dit uitstel dat er ook in 2014 nog instroom in de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) plaatsvindt en er meer tijd beschikbaar komt om zich voor te bereiden op de invoering. De invoering loopt nu gelijk met de veranderingen in de Jeugdzorg en de Wmo.

Dit maakt het mogelijk de gemeenten een  ondersteuningsaanbod aan te bieden. Zoals Leefbaar Leiden het College ook heeft geadviseerd om verschillende voorstellen gezamenlijk te behandelen. Mogelijk in mei a.s. als het Rijk met de zo genoemde ‘meicirculaire’ komt, waarin alle cijfers staan.
 
Bij gemeenten, Sw-bedrijven en sociale diensten bestaan nog veel vragen en onduidelijkheden over de gevolgen van het sociaal akkoord. Ook op het ministerie is nog niet duidelijk wat er nu precies moet gebeuren met het door kabinet en sociale partners gesloten sociaal akkoord. ‘Duidelijk is wel dat een concreet gevolg van het sociaal akkoord is, dat de Participatiewet per 1 januari 2015 in werking treedt en niet per 1 januari 2014 zoals in het Regeerakkoord stond’, aldus de woordvoerder van staatssecretaris Klijnsma.
 
De uitkeringsgerechtigden ervaren veel druk als het gaat om solliciteren en er wordt al snel gedreigd met kortingen op de uitkering. Zij voelen zich vaak respectloos behandeld. Veel mensen verrichten al een tegenprestatie en doen dat ook graag, zolang ze niet worden overvraagd en het geen regulier werk betreft. 21 procent werkt met behoud van uitkering, waarvan een derde al langer dan twee jaar. 
Meer dan de helft van deze mensen verricht werk dat normaal gesproken door vakkrachten in loondienst wordt verricht. Een verdringing op de arbeidsmarkt dus. Veel mensen werken onder het minimumloon en hebben geen zicht op een vaste baan.
 
Uit onderzoek blijkt echter dat 95 procent niet kan rondkomen van de uitkering. Deze is onvoldoende om de vaste lasten te betalen, zegt 62 procent, of om onverwachte
uitgaven te kunnen opvangen, zegt nog eens 33 procent van de uitkeringsgerechtigden. Veel gemeenten bezuinigen bovendien op het gemeentelijk armoedebeleid, zoals aanvullende
uitkeringen, en schuldenbeleid. Ook de Gemeente Leiden doet dat.
 
Leefbaar Leiden wil:
- De uitkeringsgerechtigden serieus nemen en respecteren
- Stoppen met de jaarlijkse korting.
- Inkomensondersteunende maatregelen vereenvoudigingen.
- Regelingen voor chronisch zieken en gehandicapten handhaven, of in ere herstellen.
- Werk maken van een serieuze anti-armoedepolitiek.
- Deskundige begeleiding op maat geven en prikkels voorstellen om duurzame uitstroom naar werk te bevorderen.
- Meer aandacht geven aan het oplossen van sociale problemen.
- Vrijwilligerswerk in ere te herstellen.
- Stoppen met het instrument van ‘tegenprestatie’, teneinde verdringing op de arbeidsmarkt voorkomen.
- Beloning van werken naar vermogen met minimumloon en cao-functielonen.
- Stoppen met het beleid van repressie en bezuinigingen.
 
Bronnen: ministerie van WSV, SP onderzoek, Gemeente Leiden, FNV Bondgenoten.