COLUMN: Vermogen verdelen bij echtscheiding: soms komt het op minuten aan

20 august 2013
Maastricht

In de wet staat dat als man en vrouw getrouwd zijn, al het vermogen gemeenschappelijk is en gedeeld moet worden bij een echtscheiding. Dat gemeenschappelijk vermogen noemen we de ‘wettelijke gemeenschap van goederen’. Hiervan zijn slechts een zeer beperkt aantal bijzondere zaken uitgezonderd. Een erfenis valt niet onder die uitzonderingen. Oftewel: een erfenis die de vrouw tijdens haar huwelijk ontvangt van haar ouders moet met de aanstaande ex-echtgenoot gedeeld worden. De man heeft na scheiding recht op de helft van de erfenis van zijn schoonouders.
 

Twee belangrijke momenten 

Begin 2012 is de wet op een klein maar niet onbelangrijk punt gewijzigd. De datum waarop de wettelijke gemeenschap van goederen eindigt, is nu eerder dan de datum waarop het huwelijk eindigt. 

 
Bij een echtscheiding zijn nu twee momenten van belang: 1) de datum en het tijdstip waarop het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank wordt ingediend - op dat moment wordt de gemeenschap van goederen ontbonden - en 2) de datum waarop de echtscheidingsbeschikking van de rechter door de gemeente is ingeschreven in de registers van de Burgerlijke Stand; op dat moment eindigt het huwelijk.

Het lijkt misschien niet zo’n groot verschil, maar in de praktijk is het zeer wezenlijk.
 
Vanaf het moment dat de echtscheiding is aangevraagd bij de rechtbank, wordt het gemeenschappelijk vermogen van de echtgenoten bevroren. Dat bevroren vermogen moet worden verdeeld waarbij ieder recht heeft op de helft. Er kan niets meer bij komen. Erft één van de echtgenoten tijdens de periode dat zij in scheiding liggen, dan zijn het moment van overlijden én de datum en tijdstip waarop de echtscheiding is aangevraagd van belang.
 
De praktijk
Man en vrouw zijn getrouwd zonder het maken van huwelijkse voorwaarden. Het huwelijk is niet meer gelukkig en zij gaan scheiden. Hun gezamenlijke advocaat dient op maandag om 10.00 uur bij de rechtbank het verzoek tot echtscheiding in. ’s Avonds krijgt de vrouw het trieste bericht dat haar vader die dag onverwacht is overleden.
 
Tot verdriet van de vrouw stelt de man dat hij recht heeft op de helft van de erfenis omdat zijn overleden schoonvader geen testament heeft gemaakt en hun huwelijk op het moment van overlijden nog niet geëindigd is.
 
Is vader op die maandag vóór 10.00 uur overleden, dan heeft de schoonzoon gelijk. De erfenis behoort tot de gemeenschap van goederen en moet worden gedeeld.
 
Blijkt dat vader ná 10.00 uur en dus na de indiening van het echtscheidingsverzoek is overleden, dan heeft de schoonzoon ongelijk. Want vanaf maandag 10.00 uur is de gemeenschap van goederen bevroren en kan er niets meer bij komen. De erfenis van haar vader is alleen voor de vrouw. Zij hoeft niet te delen.
 
Hoe hard het ook klinkt, het maakt financieel dus nogal een verschil of vader om 9.00 uur bij het ontbijt is overleden is of ’s middags tijdens een wandeling met de hond.
 
Recht in eigen hand
Echtgenoten kunnen bij huwelijkse voorwaarden afspreken dat erfenissen bij een scheiding niet verdeeld worden. Die huwelijkse voorwaarden kun je bij de notaris ook nog tijdens het huwelijk maken. Het maakt dan niet meer uit op welk tijdstip het overlijden heeft plaatsgevonden of het verzoek tot echtscheiding is ingediend.
 
Maar ook de ouders van de vrouw hadden maatregelen kunnen nemen door bij de notaris een testament op te laten stellen met daarin een zogeheten privé-clausule. Die clausule wordt ook wel anti-schoonzoonclausule genoemd en dat beschrijft eigenlijk goed wat er mee bereikt wordt.
Bij een scheiding heeft de schoonzoon nooit recht op de erfenis van zijn schoonouders.
 
Loop eens binnen bij Team Notarissen; dan wordt het goed geregeld.
 
Wilt u rechtstreeks reageren? Stuur een mail.
 
ThissenGroutarsVrancken Team Notarissen 
Avenue Ceramique 105 
6221 KV Maastricht 
043-3282750
www.teamnotarissen.nl