Kolksluis oudste nog werkende sluis in Europa

De uitspraak is van Frank Krom, bestuurslid van de stichting Kolksluis Spaarndam op het terras van café Spaarndam op de Westkolk.. Samen met Leendert Borstlap, ook bestuurlid, kijken we uit over de Kolksluis. Volgens Leendert wellicht de oudste werkende sluis van de wereld ( uit 1285), maar Frank geeft aan dat de stichting voor China wat dat betreft een uitzondering maakt: ''Je Googelt dat zo moeilijk op in het Chinees.''

Wel is het zeer waarschijnlijk de oudste nog werkende schutsluis in Europa. En dat komt door de stichting Kolksluis Spaarndam die in 2006 is opgericht en zestig vrijwilligers telt. Die zestig mensen (waarvan 50 % vrouwen) zorgen er voor dat sinds 2009 de sluis in het weekend weer 'geschut' wordt. Dat houdt in dat iedereen met een bootje er weer door heen kan en niet via de Grote Sluis hoeft te gaan. Daarnaast zorgen de vrijwilligers voor het dagelijks onderhoud van de sluis.

De Kolksluis werd buiten werking gezet in 1927 met de komst van de Grote Sluis. Daarna is de sluis in 1945 nog één keer geschut in opdracht van de Duitsers om een transportboot door te laten, omdat de Grote Sluis gestremd was.

Voor 1927 had de Kolksluis een belangrijk functie. Graaf van Holland Willem was opdrachtgever. Het Spaarne en achterland van Noord-Holland tot aan Antwerpen toe moest verbinding krijgen met het IJ. Handelsschepen uit ondermeer Rusland, Finland en Duitsland vaarden liever via het toen nog open IJ binnendoor dan langs de gevaarlijke kustwateren. Behalve voor de handel was de Kolksluis ook voor de omvangrijke Haarlemse scheepsbouw van belang. De sluis is dan ook waarschijnlijk medegefinancierd door de ''vroede vaderen'' van de gemeente Haarlem.

Wie nu in het weekend naar de Kolksluis komt ziet vooral pleziervaartuigen geschut worden die het leuk vinden om door het historische centrum van Spaarndam te varen. Het schutten kost de pleziervaarder 3 euro, maar daarvoor krijgt men ook het kijkplezier om te zien hoe de sluisdeuren met behulp van de kaapstanders puur op menskracht worden geopend.

De buitenste sluisdeuren (de zgn. vloeddeuren) zijn in 2010 vervangen. Dit is betaald door het Hoogheemraadschap Rijnland waarmee de stichting samenwerkt. Van het jaar 1285 is de NAP ijkschaal die de waterstand ten opzichte van NAP aangeeft. Kolksluis en directe omgeving zijn bij elkaar een stuk Hollands erfgoed dat gezien mag worden. Leendert waarschuwt wel dat het niet de bedoeling om in de sluis af te meren en op het terras wat te gaan eten. Het schutten duurt maar zo'n 25 minuten. Wie langer wil blijven kan verderop aan wal. Voor Sail Amsterdam wordt deze week tot en met zondag 22 augustus geschut van half tien 's morgens tot 10 uur 's avonds.

Voor meer informatie: www.stichtingkolksluispaarndam.nl

Dit artikel is voor het laatst aangepast op: 18 augustus 2010