Ons gemeentebestuur begint steeds meer Middeleeuwse verschijnselen te vertonen. In die tijd had het volk niets te zeggen. Je had de zogenaamde standen die de dienst uitmaakten, de adel en de kerk. Hier is het vooral de adel die met ons geld mooi weer speelt, en wel: (Nu veroorloof ik me spelen met namen, hetgeen eigenlijk niet mijn stijl is, maar dit keer toch maar omdat het leuk is en toevallig  in het kader van deze column zo uitkomt, dus niet om iemand te beledigen): Partij van de Adel, Zonder Omzien Graaien, Vervelend, Volk en Democratie en als voetknecht van de PvdAdel, Grijp Links.

Ik zal u een aantal voorbeelden geven van verkeerd gebruik van ons geld. In 2010 besloot Zaanstad om de NUON aandelen te verkopen. Opbrengst 100 miljoen Euro, waarbij wij ons moeten realiseren dat een groot bedrag aan dividend daarmee wegvalt. Ongeveer de helft van dit geld zou worden gebruikt voor het verbeteren van de balanspositie (schulden aflossen) en de andere helft voor het inlopen van de achterstand van het onderhoud van de openbare ruimte die door wanbeheer in de loop van de voorgaande jaren was opgelopen tot 50 miljoen.

Na de verkiezingen van 2010 begon het grote graaien in de bak van 100 miljoen. Eerst werd besloten om een zogenaamd investeringsfonds in te stellen. Voornamelijk om de verliezen, die bij Inverdan ontstaan, in bedekte termen weg te kunnen werken. Het gevolg is dat de gemeentelijke schuld eerder groter dan kleiner wordt. Maar nog was het niet genoeg.

De 50 miljoen van de openbare ruimte moet er ook deels aan geloven. Maar dat wordt op zo'n manier gedaan dat de domme burger het niet merkt. Volgens de begroting wordt het NUON geld, dat daarvoor is gereserveerd, wel gebruikt. Maar ra ra, de achterstand in de openbare ruimte wordt in 6 jaren maar met 19 miljoen ingelopen. Hoe kan dat? Wel, door de financiële middelen, die daarvoor normaal worden ingezet voor andere doelen te gebruiken. Waar dat is, is dermate schimmig dat niet alleen domme burgers maar ook onze hopelijk minder domme raadsleden er geen enkel touw meer aan vast kunnen knopen, laat staan dat ze in kunnen grijpen, als ze dat al willen.

Een ander voorbeeld is het gesol met de bibliotheek. De hoofdvestiging in Zaandam moet en zal naar Inverdan. Waarom weet niemand meer, maar wat ik wel weet, is dat meer en meer papieren boeken worden vervangen door elektronische middelen. Kijk bij voorbeeld eens naar de uitgave “Nederland in de tweede wereld oorlog” van Lou de Jong. 29 boeken bestaande uit enige duizenden bladzijden via internet opvraagbaar. Hebben we dan nog een groot oppervlakte aan bibliotheek nodig? En dan op een plaats waar je niet even gemakkelijk heen gaat?

Het filiaal in Wormerveer is verdwenen. Op verzoek van ons college is het gefuseerd met Wormer en daarheen verplaatst. Maar bijna niemand weet dat het gebouw, waarin dit filiaal tot nu toe was gevestigd, voor lange tijd is gehuurd. Kosten € 60.000 per jaar tot en met 2015. Tel uit je winst, oh nee burgers – verlies!

Nog een geval van ondoordacht gebruik van ons geld. Het heeft te maken met het vinden van een oplossing voor de spoorwegovergangen. Vóór de verkiezingen hadden nagenoeg alle partijen de mond vol over het oplossen van dit eeuwige probleem. Wethouder Straat wist na zijn aanstelling te stellen dat dit zijn allerhoogste prioriteit had. In juni nog besloot de raad tot een aanvullend voorbereidingskrediet van€190.000,- voor verder onderzoek. En het resultaat? Het hele project werd in oktober afgeblazen. Geen geld! Ja, het gemeentehuis in Inverdan blijkt kostbaarder te zijn dan onze “bestuurders” voorzagen. Tijd dat hun rijbewijs wordt ingenomen!

En dan hebben wij SBZ nog. Stichting Binnenstadmanagement Zaandam. Uit de zeer ruime subsidie van € 70.000 per jaar wordt een bestuur met een secretaresse betaald. In de doelstelling van deze stichting geen enkel woord over belangen van burgers; enkel worden de belangen van ondernemingen genoemd. En toch rept SBZ over chantage door het college en zegde op een bepaald moment zelfs de samenwerking op! Hun kostbaar kwartaalkrantje vermeldt alleen maar oud nieuws dat weken eerder in de kranten heeft gestaan. Jammer van ons geld.

B&W wil in grote delen van de gemeente betaald parkeren invoeren. Niet om het parkeren beter te reguleren. Nee, alleen maar om meer geld binnen te halen. Geen wonder dat burgers gemeentebreed hiertegen bezwaar maken. Op verdere lastenverzwaring zit niemand te wachten, zelfs niet als dit nodig is om dure auto's voor het college te bekostigen.
De kosten die onze gemeente moet maken om zich de boze burgers van het lijf te houden, lopen de pan uit. Zelfs verscheidene ambtenaren maken zich daarover zorgen en melden intern dat het potje juridische bijstand van ongeveer 1 miljoen helemaal leeg is. Nu kan de gemeente uit andere potten snoepen. Maar hoe doen die burgers dat dan die regelmatig rechtszaken winnen maar de kosten zelf moeten dragen? Zou het niet eerlijker zijn als de gemeente bij ongelijk deze kosten aan haar burgers vergoedt?

Ik noemde de Middeleeuwen in het begin van dit artikel. In Zaanstad begint het steeds meer op de Hoekse (adel) en Kabeljauwse twisten (burgers) te lijken. De burgers hebben uiteindelijk toen gewonnen! Waarvan acte college! Nog even een geheel ander onderwerp dat niet onbesproken kan blijven. Onze gemeentesecretaris gaat een onderzoek instellen naar de integriteit van een aantal ambtenaren. Democratisch Zaanstad die de zaak terecht heeft aangekaart, heeft het college hierover vragen gesteld. Als inleiding tot die vragen stelt Democratisch Zaanstad: “Ons heeft het bericht bereikt dat de heer C. Vermeer, gemeentesecretaris te Zaanstad een onderzoek gestart zou zijn naar de integriteit van ambtenaren van de gemeente Zaanstad. Het onderzoek zou tot doel hebben duidelijkheid te verschaffen over het ‘lekken’ van email berichten met een financiële strekking, rond de problemen van rekeningen van de huisadvocaten van Zaanstad, te weten Houthoff-Buruma, aan de fractie van Democratisch Zaanstad.

De heer Vermeer zou dat gemeld hebben op de voorpagina van het ‘intranet’, het besloten ‘internet’ van Zaanstad, bedoeld voor interne informatie uitwisseling en kennisvoorziening.”

Op zich is het vreemd dat de gemeentesecretaris hier een integriteitonderzoek start. Eigenlijk is dat in strijd met de gemeentewet . Daarin staat namelijk zeer duidelijk vermeld dat de gemeenteraad als hoogste orgaan van de gemeente recht heeft op alle informatie die de raad nodig heeft voor de uitoefening van zijn bevoegdheden. De raad maakt in die gevallen zelf uit welke informatie zij nodig denkt te hebben. Ambtenaren en ook bestuurders in het college passen in dergelijke gevallen slechts een dienstbare houding. De raad heeft namelijk een controlerende taak richting college. Artikel 169 , lid 4,  van de Gemeentewet is in deze zeer duidelijk. En dat is maar goed ook, want als men behalve geheime stukken en besloten vergaderingen ook nog de vrije informatie wil gaan blokkeren wordt het nog erger dan in de Middeleeuwen.  Dan is Zaanstad een dictatuur en zijn we helemaal overgeleverd aan de grillen en grollen die in de Zaanse schuren boven het station worden bedacht. Ik hoop dat we daarvoor behoed blijven.

Trouwens ik vind zo’n integriteitonderzoek van de gemeentesecretaris niet passen in de sfeer van het bestuursakkoord “Wederzijds aanspreekbaar”. Kernwoorden daar zijn toch openheid en vertrouwen. In dat licht bezien, is het terecht dat Democratisch Zaanstad zich ook kritisch uitlaat over het feit dat de leden van de gemeenteraad, het hoogste orgaan van de stad om volstrekt onduidelijke redenen geen toegang hebben tot “intranet”, het besloten internet van Zaanstad, bedoeld voor interne informatie-uitwisseling en kennisvoorziening. Dit zijn middeleeuwse regentenstreken.