REGIO |
17 februari 2012
|
reageer
|
Door
PietBakker, dichtbij-meeschrijver
KROMMENIE - Verblifa Krommenie en Van Gelder Papier Wormer zijn Zaanse industriële monumenten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden bij deze bedrijven verzetsacties uitgevoerd waarna de Duitsers keiharde vergeldingsacties uitvoerden. Negen mannen werden meteen doodgeschoten. Voor het project Monumenten Spreken werden gister opnames gemaakt van ooggetuigen in Krommenie, Wormer en Wormerveer.
In Krommenie werd Wim Evertse geïnterviewd, één van de Verblifa stakers die eind april 1943 arrestatie ontliep. Zijn zwager Henk Heij werd gearresteerd en stierf later in Duitse gevangenschap, evenals vier andere gearresteerden. Eén van de gefusilleerden in Krommenie, Henk Blank, had zichzelf voor executie 'aangeboden' in plaats van een andere staker, "ik heb een goed leven gehad, geen vrouw geen kinderen, deze man wel” aldus de 54-jarige Blank. Toen Blank werd weggevoerd in de overvalwagen, zwaaide hij nog naar zijn nichtje Greetje. Ook Greetje, tegenwoordig Gre Henneman-Oudejans werd ook geïnterviewd.
In Wormer besloot het verzet om een rijnaak vol machines uit de papierfabriek van Van Gelder, die op het punt stond naar Duitsland af te varen, te saboteren. Met behulp van explosieven bracht men op 15 december 1944 rijnaak tot zinken. De volgende dag gaf Willie Lages van de Sicherheitspolizei in Amsterdam opdracht om vijf mannen als vergeldingsmaatregel dood te schieten. Op 17 december 1944 werden de mannen uit het Amsterdamse Huis van Bewaring gehaald, naar Wormerveer gebracht en daar op het terrein van zeepfabriek De Adelaar, vlakbij de gezonken rijnaak, gefusilleerd.
Voor de mini-documentaire over Van Gelder zijn onder meer de broers Cees en Jan Meijer geïnterviewd. Cees, de oudste van de twee, had deelgenomen aan de sabotageacties bij Van Gelder. Ook komt Dick Kerssens aan het woord, hij zag als kind de mannen voorbij komen die gefusilleerd zouden worden.
De films maken onderdeel uit van het project Monumenten Spreken waarbij alle 27 Zaanse oorlogsmonumenten in beeld gebracht worden met mini-documentaires waarin ooggetuigen aan het woord komen.
Foto’s: Anjo Kan, Robert van Tellingen, Marjo Post
Bronnen: Monumenten Spreken, Stedelijk 4 en 5 mei Comité Zaanstad
Dit artikel is voor het laatst aangepast op: 23 februari 2012