Column: Zaanstad kan advocaat niet meer betalen

Vorige week vond dus een van de fameuze geheime vergaderingen van onze gemeenteraad plaats, bijeen geroepen door het college. De vergadering was geheim, dus wij weten niet wat er besproken werd. Wel weten wij door de aankondiging dat het dit keer over IKEA ging.

Wat kan daar zo geheim aan zijn? Gaat onze gemeente op de goed en goedkoop toer door de kamers van de wethouders van IKEA meubels te voorzien. Ik denk het niet, wat die stoelen zijn over het algemeen niet zacht genoeg. Schaamt de gemeente zich dat er een IKEA komt en denkt men er over om misleidende verkeersborden op te hangen met bijvoorbeeld “IKEA volg route Krommenie”? 

Maar waar kan het dan over gaan? Laten wij even filosoferen. Meestal gaan geheime vergaderingen over geld en dan altijd over geld dat niet in een eerdere begroting is opgenomen. Maar er is nog een mogelijkheid, n.l. dat IKEA, om naar Zaandam te komen, het niet zit zitten het historisch industrieel erfgoed van de Bruynzeelhallen in stand te houden. Ja, en dat laatste moet beslist geheim blijven omdat de Zaankanter beslist niet wil dat nog meer historie verkwanseld/afgebroken wordt. 

Ons college zal dat worst zijn; het is er alles aan gelegen om te scoren en wat de burgers er van vinden is daarbij onbelangrijk. Is dat het geheim? Want wie zit er te wachten op IKEA die al om de hoek in Amsterdam en in Haarlem een vestiging heeft. Dit zeggende kan het ook nog zijn – ik filosofeer immers – dat IKEA helemaal niet meer naar Zaandam wil en allerlei uitvluchten zoekt om van de afspraak af te komen. Zij zal zelf ook wel weten dat er twee vestigingen vlak om de hoek zijn en dat de tendens om via internet te kopen steeds sterker wordt.

Zoals bekend heeft onze gemeenteraad er mee ingestemd winkeliers de mogelijkheid  te bieden alle zondagen open te zijn. En wat ook bekend is, is dat verreweg de meeste Zaanse winkeliers daar helemaal niet blij mee zijn. Duidelijk is dat dit is gedaan om IKEA ter wille te zijn. Nu zondagopening toch is doorgedrukt, moet IKEA andere argumenten vinden om niet te komen.

Afbraak van de Bruynzeelhallen kan een deel van de vlucht van IKEA vormen maar ook dat zal zeker niet het enige argument zijn. Er zal diep in de Zaanse geldbuidel moeten worden getast om het IKEA voor wat betreft de infrastructuur naar de zin te maken. Verbetering van de toegangswegen, grote parkeerplaatsen enz.

Als IKEA echt succes heeft in Zaandam moeten wij ons afvragen of de Zaanse infrastructuur voldoende is om aan de toestroom van automobilisten het hoofd te bieden. Kan de Provincialeweg door Krommenie en Wormerveer en de route door Westerkoog en Westerwatering het aan? Gaat het opnieuw ten koste van de bewoonbaarheid van grote delen van de gemeente? In elk geval is het laatste woord hier zeker nog niet over gesproken.
Ik heb wel een advies aan onze bestuurders. Verstandige mensen zorgen altijd alternatieven achter de hand te hebben. Wat als IKEA niet doorgaat? Tranen met tuiten? Of kunnen wij dan denken aan verplaatsing van de markt naar de Bruynzeelhallen met uitbreidingen in de vorm van een soort Zwarte Markt? Of wat dacht u van een overdekte ijsbaan en sporthal met tribunes?

Een toeval, als dat al bestaat, was dat ik op het moment dat ik in de agenda van de vergadering van 24 november over de besloten vergadering met betrekking tot de portefeuille van wethouder Straat een persbericht ontving van Democratisch Zaanstad. Ik citeer hieruit:

“De € 900.000 die de gemeenteraad had goedgekeurd als voorbereidingskrediet voor een aantal zaken rond de vuilstort Nauerna is opgesoupeerd. Het procederen tegen plaatsgenoten kostte meer dan de ambtenaren van juridische zaken van de gemeente Zaanstad hadden ingeschat, en het einde is nog niet in zicht. In een afschrift van een mailwisseling tussen een zestal topambtenaren van de gemeente Zaanstad die Democratisch Zaanstad mocht ontvangen, wordt duidelijk dat de huisadvocaten, Houthof-Buruma inmiddels rekeningen hebben gestuurd die het door de raad goedgekeurde bedrag van € 900.000 ver overschrijden.

Een ambtenaar van de ‘sector bedrijfsvoering’ geeft het volgende door aan de begeleidend ambtenaar voor Nauerna,” aldus het persbericht van Democratisch Zaanstad: “Het budget is echter niet toereikend (voor beide facturen niet)” (Het gaat hier om rekeningen van Houthof-Buruma, van meer dan € 50.000.- en de uitgesproken verwachting dat het bedrag verder zal oplopen.) Het document dat Democratisch Zaanstad toegespeeld kreeg, is een samenvatting van e-mail uitwisselingen tussen o.m. het hoofd van de afdeling juridische zaken en het hoofd grondzaken van de gemeente Zaanstad. Het pijnlijke voor de democratie in onze stad is dat uit de e-mails opgemaakt zou kunnen worden dat de gemeenteraad noch de wethouder op de hoogte gesteld zouden worden van de overschrijding van de budgetten. De suggestie wordt gewekt dat er een andere bron gezocht moet worden om de rekeningen van Houthof-Buruma te betalen.”

Ik verheug mij over deze actie van Democratisch Zaanstad omdat er eindelijk eens een partij is die daadwerkelijk zijn controlefunctie van het college serieus neemt. Verder blijkt weer eens overduidelijk dat, wat ik al veel eerder schreef, de juridische kolder van de gemeente Zaanstad de gemeente en zijn bewoners onnodig veel geld kost. Wie grijpt hier nu eens structureel in? Ik heb de gemeente om een reactie gevraagd op dit persbericht en kreeg het volgende:
“- wij zijn op de hoogte van het artikel en het persbericht op de website van DZ
- wij betreuren het dat selectief geciteerd wordt uit een ambtelijke mailwisseling van de gemeente Zaanstad zonder dat daar navraag naar is gedaan.
- de geëigende manier om dit soort zaken aan de orde te stellen zijn de middelen die elke raadsfractie tot haar beschikking heeft in de politieke arena
- de gemeente onderzoekt op dit moment of er iets aan de hand is.
De reactie van Aart Molenaar, fractievoorzitter Democratisch Zaanstad daarop is als volgt: “We hebben de route gebruikt die voor ons gebruikelijk is bij de ontvangst van dergelijke berichten. Gezien de aard en het karakter van de mailwisseling hebben we de verantwoordelijke bestuurder aangesproken en hem gevraagd actie te ondernemen. De beschermingsfactor voor zijn ambtenaren bleef op 100% staan en derhalve hebben we tot publicatie besloten. We zijn onze bron dankbaar want die begrijpt tenminste dat je de burgers niet moet plunderen met rechtszaken totdat ze geen geld meer hebben om door te procederen.”

Tot slot wil ik nog even terug komen op de kop boven dit artikel. Die betekent niet dat de gemeente nu echt failliet is. Het heeft te maken met het feit dat het budget dat de gemeenteraad beschikbaar heeft gesteld voor het hoger beroep in verband met de vernietiging van de vergunning voor Nauerna op is. Het college kan dan niet zonder toestemming van de raad geld uit andere budgetten  inzetten. Het is wel onrustbarend wat uit het persbericht van Democratisch Zaanstad blijkt, dat het niet vanzelfsprekend was dat college en raad over de budgetoverschrijding geïnformeerd zouden zijn en dat ambtenaren intern het probleem wel even zouden oplossen.

Dat is bijzonder kwalijk in relatie tot het graven van de ongewenste gracht, waarvoor ook door de raad  een limiet is vastgesteld. Nu al hoor je van diverse kanten, waaronder bouwdeskundigen, dat het project onmogelijk voor dat bedrag gerealiseerd kan worden. Wie informeert dan de verantwoordelijken als ook hier wat velen verwachten het budget wordt overschreden. Raad en college zullen zeker moeten stellen, dat rapportage over de kosten van dat project goed geregeld is.

Kosten vergoeden
Een andere gedachte bij dit is dat los van het vele geld dat de gemeente Zaanstad inzet tegen zijn eigen bewoners of dat niet de verplichting geeft dat de gemeente zijn bewoners die vaak van de rechter gelijk krijgen, maar die in ieder geval ook kosten moeten maken om zich tegen de juridische aanvallen van die gemeente juridisch te verdedigen, compenseert, want in een echte democratie moeten alle partijen gelijke kansen krijgen, vooral als het om rechtszaken gaat.

Daarom is het verdedigbaar dat Nauerna een gelijkwaardig bedrag ontvangt als Zaanstad voor de rechtszaken heeft uitgegeven. Dit in de vorm van subsidie om de rechtszaken voort te zetten. Een goed voorbeeld daarvan zijn de milieuorganisaties die tot nu toe subsidie gebruikten om tegen de staat te procederen.

Nico van den Broek