kies plaats
zoek
De informatie op deze pagina wordt u aangeboden in samenwerking met

Coen en zijn tijd: op de rede van Texel

HOORN - Een dag later dan gebruikelijk, maar nu is hij online: het negende deel van Ruud Spruit’s historische verhalen over het leven Jan Pieterszoon Coen. Dit deel gaat over het harde leven aan boord van koopvaardijschepen, zoals de Hoorn.

In december 1607 vertrok een vloot van dertien schepen naar Indië onder leiding van admiraal Pieter Willemsz. Verhoeff. Er was een schip bij uit Hoorn met de toepasselijke naam  de ‘Hoorn’. Het was een schip van 350 lasten met 22 lepelstukken, kanonnen die aan de voorzijde met een zogenaamde lepel werden geladen, en 22 steenstukken, gietijzeren kanonnen waarmee stenen kogels of schroot werden afgeschoten. Geduchte wapens die vooral in de strijd tegen inlanders, gewapend met pijlen en speren, dood en verderf zaaiden.

Aan boord van de Hoorn bevond zich Jan Pieterszoon Coen. Hij had dienst genomen als onder-koopman. Een hoge rang voor een jongen van twintig, die zijn eerste reis maakte. Coen had slechts de schipper boven zich en maakte deel uit van de scheepsraad van de Hoorn. Coens carrière ontwikkelde zich bepaald niet zoals die van bijvoorbeeld Michiel de Ruyter, die zich moeizaam aan zijn blauwgeruite kiel ontworstelde en alle rangen aan boord doorliep voordat hij bevelhebber was. Coen begon zijn loopbaan direct achter de mast.

Slaapwaard
Vóór de mast, tussen de kanonnen, de vaten en de scheepskisten, sliepen 110 zeelui en 30 soldaten als haringen in een ton. De VOC-kamers moesten zelf voor de bemanning zorgen. Hiertoe werd meestal gebruik gemaakt van een slaapwaard. Ongure lieden, die met drank en mooie verhalen matrozen en soldaten probeerden te strikken om dienst te nemen bij de VOC. De slaapwaard zorgde voor onderdak en verdere benodigdheden. Zodra de zeelui hun voorschot hadden ontvangen, trok de waard dubbel en dwars de door hem gemaakte kosten daarvan af. Menige schepeling vertrok dan ook met een fikse schuld, die de waard stipt met de heren bewindhebbers verrekende.

Avonturiers, soldaten en boeren
Ervaren en verstandige zeelui monsterden liever aan op vissersschepen of koopvaarders die niet verder gingen dan Engeland, de Oostzee of de Levant. Op de VOC-schepen voer een allegaartje van avonturiers, werkloze soldaten of boerenzoons zonder land. Nauwelijks waren de schepen vertrokken of menig matroos was al beroofd door zijn maats. Sommigen waren zo zwak en ondervoed dat ze al stierven voordat hun schip Texel voorbij was. Slechts met harde hand kon het partijtje ongeregeld dat voor de mast huisde enigszins in bedwang worden gehouden. Coen maakte vanaf het moment dat hij een schip onder zijn voeten had, kennis met een ijzeren en als vanzelfsprekende tucht.



Over de auteur, Ruud Spruit
Na vijfentwintig jaar directeur te zijn geweest van het Westfries Museum in Hoorn, is Ruud in 2007 met pensioen gegaan. Hij houdt zich nu bezig met het schrijven van boeken en artikelen, het maken van films en het houden van lezingen. Ruud heeft inmiddels zo’n veertig boeken van allerlei aard op zijn naam staan en honderd documentaires voor onder meer Teleac en de regionale omroepen. Ruud is tientallen malen in Azië geweest voor het maken van tentoonstellingen, het houden van lezingen voor studenten, het maken van programma’s, het schrijven van artikelen.

Deel 1

Deel 2

Deel 3

Deel 4

Deel 5 

Deel 6


Deel 7

Deel 8

0 REACTIES TOT NU TOE
Houd mij op de hoogte van alle nieuwe reacties op dit artikel
Houd mij maximaal 1x per dag op de hoogte van nieuwe reacties op dit artikel
Bedankt voor je reactie
Je reactie wordt getoond zodra je op de bevestingslink hebt geklikt in de e-mail die wij je sturen.
Bedankt voor je reactie
De redactie is op de hoogte gebracht van de klacht.
Bedankt voor je reactie
Je reactie is nu te zien bij het artikel.
Bevestig je reactie

Help ons de kwaliteit van de reacties goed te houden; vul hieronder jouw gegevens in. Of log in als je een dichtbij.nl account hebt.

Facebook Twitter
Naam
E-mailadres Je e-mailadres wordt niet op de site getoond.
Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden

Je reactie wordt getoond zodra je op de bevestigingslink hebt geklikt in de e-mail die wij je sturen.

Login op dichtbij.nl

Vul hieronder je gebruikersnaam en wachtwoord in om in te loggen op dichtbij.nl Of maak een profiel aan en plaats voortaan moeiteloos je berichten

Gebruikersnaam
Wachtwoord Wachtwoord vergeten? Klik hier.

Dit is niet ok

Deze functionaliteit is alleen beschikbaar als je ingelogd bent en je een geldig e-mailadres hebt ingevuld en deze bevestigd hebt. Inloggen kan hiernaast, of:

  • klik hier om een e-mailadres aan je profiel toe te voegen of om een nieuwe bevestigings e-mail aan te vragen.
  • klik hier om je te registreren
Meer artikelen
Plaats een nieuwsbericht
Facebook
Heb je nog geen account? Registreer
Wachtwoord vergeten? Klik hier
Opiniepeiling
Waar koop je in Hoorn het beste ijsje?
Ga naar de peiling
Agenda

Meer agenda

Registreer je nu voor de nieuwsbrief

en blijf op de hoogte van het nieuws uit jouw regio
Registreer je nu voor de nieuwsbrief
en blijf op de hoogte van het nieuws uit jouw regio.
Dichtbij X
  • Wekelijks

    Ontvang elke vrijdag het nieuwsoverzicht van jouw regio
  • Dagelijks

    Elke dag het laatste nieuws uit jouw regio
  • Nieuws alert

    Direct op de hoogte van grote gebeurtenissen in jouw regio