REGIO |
23 februari 2012
|
reageer
|
Door Frank van der Molen, dichtbijredacteur
HOORN - We zijn alweer toe aan deel 3 van de serie geschiedenisverhalen over het leven van Jan Pieterszoon Coen. In deel 3 lees je over het fluitschip, een in de tijd van Coen revolutionair type schip.
De sterk groeiende handel in de tijd dat Jan Pieterszoon Coen zijn jeugd doorbracht in Hoorn, was aanleiding tot de bouw van een nieuw type vaartuig. Er was behoefte aan een schip met een groot ruim en een smal dek. De schepen die door de Sont voeren, moesten namelijk tolgeld betalen, dat werd berekend naar de breedte van het schip. Het schip moest ook makkelijk te bedienen zijn, met zo weinig mogelijk zeelui en bovendien niet makkelijk te enteren door zeerovers, want daar krioelde het van in de tijd van Coen.
Soldaten en arme boerenzoons
Scheepsbouwer Pieter Janszoon Liorne ontwierp een revolutionair type schip: De Fluit. Een bol schip met een samengeknepen bovenkant en een eenvoudige tuigage die met behulp van takels en blokken grotendeels vanaf het dek was te bedienen. Vooral dat laatste was pure noodzaak want het gebrek aan ervaren zeelui deed zich voelen. Steeds meer moesten de schippers genoegen nemen met gedroste soldaten of arme boerenzoons uit streken als Westfalen. Onder de aangemonsterde of geronselde varensgasten waren er die nog nooit de zee hadden gezien.
Toen het eerste fluitschip op stapel stond, kwamen velen naar Hoorn om dat merkwaardige bouwsel te bekijken. Menigeen schudde het hoofd. Ervaren zeelui mompelden dat de fluit op zijn eerste reis zou vergaan. Zeeuwse scheepsbouwers meenden zelfs dat Liorne met zijn rare maten en verhoudingen van de duivel was bezeten. Maar volgens de overlevering zou Liorne hebben geantwoord dat de maten van zijn ontwerp in overeenstemming waren met die van de ark van Noach en dus uit de bijbel kwamen. De fluit werd een enorm succes. Er werden er tientallen gebouwd. Aangepaste typen met laadluiken in de achtersteven deden dienst om hout te halen in de landen om de Oostzee. Andere voeren naar de Middellandse Zee. Fluitschepen zouden zelfs hun weg vinden naar Oost- en West-Indië. Franse en Engelse scheepsbouwers maakten de fluit na. Het fluitschip bracht een revolutie in de scheepsbouw teweeg, die te vergelijken is met de containerschepen in onze dagen.
Over de auteur, Ruud Spruit
Na vijfentwintig jaar directeur te zijn geweest van het Westfries Museum in Hoorn, is Ruud in 2007 met pensioen gegaan. Hij houdt zich nu bezig met het schrijven van boeken en artikelen, het maken van films en het houden van lezingen. Ruud heeft inmiddels zo’n veertig boeken van allerlei aard op zijn naam staan en honderd documentaires voor onder meer Teleac en de regionale omroepen. Ruud is tientallen malen in Azië geweest voor het maken van tentoonstellingen, het houden van lezingen voor studenten, het maken van programma’s, het schrijven van artikelen.
Klik hier voor deel 1
Klik hier voor deel 2