BROEK IN WATERLAND - Er zijn niet veel verenigingen die het 190-jarig bestaan kunnen vieren. Het Departement Broek in Waterland van de Mij tot Nut van 't Algemeen echter wel. De officiële datum is 11 december, maar het jubileumfeest is zaterdag 26 november. 'Dan houden we een gezellige avond met een optreden van Het Zwanenkoor in de kerk', legt Lies Dobber uit, voorzitter van 't Nut.
De inwoonster van Broek maakt al 51 jaar deel uit van het bestuur. De rol van voorzitter vervult zij nu ongeveer vijftien jaar. 'Ik was net een maand getrouwd toen een bestuurder van 't Nut bij ons thuis kwam om te vragen of ik de functie van secretaresse wilde vervullen. Zo ben ik erin gerold.'
Het was dominee Jan Nieuwenhuijzen uit Monnickendam die in 1784 met het plan kwam om een genootschap voor volksontwikkeling te starten. Zijn zoon, arts Martinus Nieuwenhuijzen uit Edam, heeft het plan concreet gemaakt. In Edam is nog altijd het landelijk secretariaat gevestigd. 'De gewone man moest ook de kans krijgen om zich te ontwikkelen. Dat was in die tijd het idee achter 't Nut. Er werden bibliotheken opgericht, volkstuintjes gestart en de Nuts Spaarbank werd in het leven geroepen. Vrouwen mochten geen zitting hebben in het bestuur. De eerste vrouw werd in Broek in Waterland pas begin jaren veertig toegelaten.'
Notabelen
In heel Nederland werden departementen opgericht; in Broek in 1821. 'De Broekers uit die tijd waren eerst lid van het departement in Buiksloot Nieuwendam. Mijn betovergrootvader was een van de oprichters in Broek. In die tijd zaten met name de notabelen in het bestuur. Zij hielden lezingen met de fraaie namen 'Bloemen des velds' en 'Bijt uw tijd'. In 1822 kregen we een bibliotheek in het dorp.'
In 1976 werd het rechtsadviesbureau opgericht. Twee advocaten geven één keer per maand gratis eenmalig advies. 'Op vier verschillende plaatsen konden bewoners vroeger één keer per week terecht. Inmiddels zijn Edam, Volendam en Monnickendam afgehaakt en is alleen Broek nog over. Echt groot is de belangstelling niet meer. Als we weinig aanmeldingen hebben nemen de advocaten telefonisch contact op.'
Jan Wolkers
Naast 't Nut in Broek is Edam ook nog actief. Broek telt 155 leden die 12 euro lidmaatschap per jaar betalen. 't Nut richt zich op het leveren van een culturele en educatieve bijdrage aan de samenleving. 'Leden hebben gratis toegang tot de lezingen die we geven, zo'n zeven per jaar. Altijd interessant vinden wij, je steekt er zelf ook nog wat van op. Door de jaren heen hebben we heel wat sprekers gehad, tot Jan Wolkers aan toe. We beginnen het nieuwe jaar gelijk met een grote naam: Maarten van Rossum komt 17 januari naar Het Broekerhuis.'
In heel Nederland zijn nog honderd afdelingen van 't Nut actief. 'De belangstelling neemt wel af. Dat merken wij ook. Het ledenaantal loopt terug. Erg jammer. Hopelijk melden zich in ons jubileumjaar weer nieuwe leden aan', aldus Lies Dobber, in 2002 uitgeroepen tot Nutsvrouw van het jaar.
Het Nut viert zaterdag 26 november haar 190-jarig bestaan met een jubileumavond. Het Zwanenkoor uit Amsterdam geeft om 20.00 uur een optreden in de Broeker Kerk. Toegang voor leden gratis, niet -leden betalen 5 euro. Voor meer informatie: zie www.nutalgemeen.nl