kies plaats
zoek
De informatie op deze pagina wordt u aangeboden in samenwerking met

Boek over Ridderlijke Duitsche Orde in Balije Utrecht

Hoogleraar Renger de Bruin in de kapittelzaal van het Duitse Huis. (Foto: Ton van den Berg)

1 / 1
zoom out

UTRECHT - Met Duitsers heeft het Duitse Huis al lang niets meer te maken, zegt Renger de Bruin. De hoogleraar Utrecht-studies en conservator stadsgeschiedenis bij het Centraal Museum schreef een dikke pil, meer dan 600 pagina's, vol wetenswaardigheden over de Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht.

De Bruin legt uit dat al in 1640 de Balije van Utrecht de band brak met de centrale Duitsche Orde, die vanuit Duitsland opgericht was als geestelijke ridderorde in de tijd van de Kruistochten. Het is nu de oudste charitatieve instelling in Nederland, sinds 1231, en er worden jaarlijks circa 500 aanvragen voor individuele hulp aan gehandicapten en langdurig zieken behandeld.

En toch, het Duitse Huis is nog altijd ook een beetje een geheimzinnige organisatie en locatie. In het pand zelf kun je niet zomaar binnenkomen. De Balije van Utrecht zetelt in het prachtig gerestaureerde commandeurshuis van de Duitsche Orde en wie er lid van wil worden, moet van protestantse huize zijn en adelpapieren kunnen overleggen die honderden jaren teruggaan.

Hoewel het dus wel om een behoorlijk exclusieve organisatie gaat, doet het Duitse Huis er wel van alles aan om haar werk en oorsprong bekend te maken aan het publiek. Onderzoekers mogen aan de slag in het goed bewaarde archief met honderden stukken en eeuwenoude notulen; het oudste stuk dateert uit de 13e eeuw. Eerder al verscheen een boek over de vestiging van het Duitse Huis in Utrecht in 1231 aan de Tolsteegsingel, die na een plundering verhuist naar een plek aan de Springweg binnen de veiligere stadsmuren.

Nu was het de beurt aan De Bruin die, op uitnodiging van de Balije van Utrecht - vijf jaar lang, twee dagen in de week -, zich vooral stortte op de periode dat het er even op leek dat het over en uit was voor de 'ridders', die vooral zichzelf nog verrijkten via de inkomsten uit het bezit van 1400 hectare grond op diverse plekken in Nederland.

Die periode betrof vooral de tijd toen de Fransen ons land overheersten tussen 1795 en 1813. Maar de Balije van Utrecht wist alle dreiging te weerstaan, zelfs toen Napoleon in 1811 opdracht had gegeven ook het bezit van de Duitsche Orde op te eisen. Doordat rentmeester Cazius niet met de papieren over de brug kwam - waarschijnlijk om fraude te maskeren, vermoedt De Bruin - gebeurde er weinig.

Nadat de Fransen vertrokken, mocht de orde weer doorgaan, maar die was inmiddels wel verhuisd naar Den Haag omdat de broer van Napoleon, Lodewijk, het Duitse Huis in 1807 had gevorderd, eerst als ministerie van Financiën, maar al snel werd het een militair hospitaal waar de gewonden van de oorlogen van Napoleon behandeld werden.

In 1820 keerde de Balije van Utrecht terug naar Utrecht en heeft tot 1995 geresideerd in een pand aan de Nieuwegracht. Toen het Militair Hospitaal eind jaren tachtig van de vorige eeuw leeg kwam te staan, kon de orde het pand weer terugkopen. Dat vloeide voort uit een recht dat in 1808 was overeengekomen. Ze kocht toen het voormalige commandeurshuis en de oude kerk (waarvan een groot deel vernield was bij de storm in 1674). De voormalige kapittelzaal en andere gebouwen maken nu deel uit van hotel Karel V.



Het boek 'Bedreigd door Napoleon. De Ridderlijke Duitsche Orde, Balije van Utrecht 1753-1838' is een uitgave van uitgeverij Verloren en kost 49 euro in de boekwinkel.

1 REACTIE TOT NU TOE
Houd mij op de hoogte van alle nieuwe reacties op dit artikel
Houd mij maximaal 1x per dag op de hoogte van nieuwe reacties op dit artikel
Bedankt voor je reactie
Je reactie wordt getoond zodra je op de bevestingslink hebt geklikt in de e-mail die wij je sturen.
Bedankt voor je reactie
De redactie is op de hoogte gebracht van de klacht.
Bedankt voor je reactie
Je reactie is nu te zien bij het artikel.
Bevestig je reactie

Help ons de kwaliteit van de reacties goed te houden; vul hieronder jouw gegevens in. Of log in als je een dichtbij.nl account hebt.

Facebook Twitter
Naam
E-mailadres Je e-mailadres wordt niet op de site getoond.
Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden

Je reactie wordt getoond zodra je op de bevestigingslink hebt geklikt in de e-mail die wij je sturen.

Login op dichtbij.nl

Vul hieronder je gebruikersnaam en wachtwoord in om in te loggen op dichtbij.nl Of maak een profiel aan en plaats voortaan moeiteloos je berichten

Gebruikersnaam
Wachtwoord Wachtwoord vergeten? Klik hier.

Dit is niet ok

Deze functionaliteit is alleen beschikbaar als je ingelogd bent en je een geldig e-mailadres hebt ingevuld en deze bevestigd hebt. Inloggen kan hiernaast, of:

  • klik hier om een e-mailadres aan je profiel toe te voegen of om een nieuwe bevestigings e-mail aan te vragen.
  • klik hier om je te registreren
Meer artikelen
Plaats een nieuwsbericht
Facebook
Heb je nog geen account? Registreer
Wachtwoord vergeten? Klik hier
Stelling
Er is genoeg te doen voor thuisblijvers in Utrecht
Bekijk de resultaten
Agenda

Meer agenda

Registreer je nu voor de nieuwsbrief

en blijf op de hoogte van het nieuws uit jouw regio
Registreer je nu voor de nieuwsbrief
en blijf op de hoogte van het nieuws uit jouw regio.
Dichtbij X
  • Wekelijks

    Ontvang elke vrijdag het nieuwsoverzicht van jouw regio
  • Dagelijks

    Elke dag het laatste nieuws uit jouw regio
  • Nieuws alert

    Direct op de hoogte van grote gebeurtenissen in jouw regio