Kunstijsbaan is energievreter

Op schilderijen uit de 19^e eeuw is het een vertrouwd beeld: schaatsende mensen, dik ingepakt op Friese doorlopers tegen een achtergrond met molens en sloten. Deze idylle was in die tijd vrij gebruikelijk dankzij de veelal strenge winters. En ook in de 20^e eeuw kon er nog vaak op natuurijs geschaatst worden, zeker tot 1970. Sinds enige tientallen jaren is ons klimaat echter flink aan het opwarmen. Strenge winters worden zeldzaam, de laatste twee winters vallen als een uitzondering te betitelen. De schaatsnostalgieën moeten kennelijk koste wat kost worden behouden en overal duiken mobiele ijsbanen op.

Een jaar elektra voor 20 huishoudens!
Nou is een kunstijsbaan bij temperaturen boven het vriespunt (en dat is tijdens de meeste Nederlandse winters het geval!) één van de grootst mogelijke energieverspillers. Zo’n ijsbaan heeft altijd een koelmachine nodig die werkt op vloeibare brandstof of elektriciteit. Stel dat een ijsbaan van 400 m2 staat voor 60 dagen, dan kost dat zo’n 72.000 KWh; gelijk aan het jaarelektraverbuik van 20 huishoudens maar liefst!

Energievoorziening ongemerkt steeds problematischer
Uit een onlangs verschenen rapport van het Rathenau-instituut (Energie in 2030, maatschappelijke keuzes van nu) blijkt dat de energiehonger van onze samenleving onstilbaar is en nog altijd groeit. De penetratie van duurzame energie vordert langzaam, echter het totale verbruik groeit sneller waardoor de CO2-uitstoot voor Nederlandse consumptie verder groeit. De energie-efficiëntie (het energieverbruik per exemplaar van een apparaat) verbetert voortdurend, dankzij inspanningen van de fabrikanten, maar dit leidt niet tot energiebesparing. We schaffen namelijk steeds meer apparaten aan of gebruiken ze vaker. Energie wordt gezien als iets dat vanzelfsprekend is en overvloedig beschikbaar. Het tegendeel is waar!

Fossiele energie wordt steeds moeilijker winbaar. Zo protesteren Brabanders momenteel tegen pogingen om schaliegas te gaan winnen, een mogelijke nieuwe bron om onze energiehonger te stillen, echter de winning ervan kan mogelijk aardbevingen tot gevolg hebben en tot grondwaterverontreiniging leiden. En elke vorm van alternatieve energie heeft zijn eigen landschappelijke en maatschappelijke impact. Biomassa concurreert bijvoorbeeld deels met voedselproductie. En wie wil er nou een windmolen in zijn achtertuin? CO2-opslag is aardig, maar toch niet onder mijn huis!

Het kan niet anders of we moeten de komende tientallen jaren óók in absolute zin energie gaan besparen. Dit is voor de moderne samenleving een vies woord:energiebesparing. Het vergt aanpassingen in gedrag, en misschien moeten we minder gaan consumeren in plaats van meer? In China openen ze elke week een nieuwe kolencentrale om onze plastic kinderspeeltjes te kunnen produceren. Dat ontneemt Nederlanders niet van hun eigen morele verantwoordelijkheid om te gaan besparen.

Kunstijsbaan: voorkomen is beter dan besparen
Nu weer terug naar onze ijsbaan. De makkelijkste manier van besparen is het tegengaan van verspilling. Geen ijsbaan plaatsen dus want de energie gaat volledig op in warmte die in de buitenlucht wordt geloosd! “Slimmeriken” zeggen nu, dan laat je die ijsbaan toch op duurzame energie draaien? Ja, dat kan. Er zal echter altijd een maatschappelijke opportuniteit zijn met hogere prioriteit die dezelfde energie kan gebruiken.

De prioriteitenladder voor energieverbruik is een volstrekt nieuwe gedachtengang die nog weinigen zullen begrijpen in de huidige tijd van schijnbare energieovervloed. Op de langere termijn gaat het onstuitbaar die kant op. Laten we op de korte termijn eens goed naar onze eigen behoeften kijken en een bescheiden bijdrage leveren aan de energietransitie door in ieder geval geen energie meer te verspillen. Het tegenhouden van een kunstijsbaan is een eerste stapje.

Dit artikel is voor het laatst aangepast op: 09 januari 2012