kies plaats
De informatie op deze pagina wordt u aangeboden in samenwerking met

Langs 19e eeuwse panden

1 / 1
zoom out

OEGSTGEEST - OEGSTGEEST - Het thema van de Open Monumentendagen was dit jaar De smaak van de 19e eeuw. Niet alle panden uit deze periode waren toen geopend voor het publiek. Maar ook fietsend of wandelend, zonder gebouwen in te gaan, kan men een indruk krijgen van Oegstgeest in de negentiende eeuw. Vorige week stond in deze krant het eerste deel van een route langs tien panden. Deze week een beschrijving van de zes laatste panden.

Oude Raadhuis

Het pand aan de Wijttenbachweg 27-29 dateert oorspronkelijk al uit de 17e eeuw, maar past toch in dit rijtje historische gebouwen. Van 1814 tot 1900 diende het gebouw als raadhuis voor Oegstgeest. De gemeentebode woonde er, voor een boef was er één gevangeniscel, en ook brandklok en brandspuiten vonden er hun plek. De huidige bewoner, Gerard Wuisman, vertelt graag over zijn bijzondere huis: 'In 1870 kreeg het gebouw aan de voorkant een 19e eeuwse gevel. Er kwamen 'moderne' glazen ramen, die groter en veel beter waren dan de 17e eeuwse glas in lood raampjes. Andere 19e eeuwse elementen zijn de horizontale lijsten, waardoor het pand langer leek, en de verticale zuiltjes met ornamenten.' Ook hier zien we weer pleisterwerk in blokken en daarover zegt Wuisman: 'Oorspronkelijk was het stucwerk okergeel, want dan leek het op zandsteen, in de 20ste eeuw wilde men juist weer wit. Echt natuursteen wordt het niet, maar mooi is het wel.'

Huize Duinzicht

De man die een grote rol heeft gespeeld in de emancipatie van het katholieke volksdeel van de 19e eeuw, monseigneur Van Wijckerslooth, wilde in 1849 een katholiek wees- en bejaardenhuis stichten. Hij had ruimte genoeg om te bouwen, want in 1835 had hij de 17e eeuwse buitenplaats Duinzicht gekocht. Het U-vormige gebouw met de binnenplaats naar de Rhijngeesterstraatweg (nummer 40) gekeerd, bevatte een klooster voor de nonnen, die het gesticht Duinzicht runden. Verder de slaapzalen voor de bewoners, een brei- en naaischool en een prachtige kapel. Van Wijckerslooth heeft het gebouw niet meer in bedrijf gezien, want hij overleed in 1851 en het gesticht ging van start in 1853. Zoals zoveel religieuze gebouwen verloor het na jaren van bloei zijn oorspronkelijke functie, herbergde nog een tijd het Duinzichtcollege en diende als huisvesting voor andere katholieke organisaties. Dat is allemaal verleden tijd. Sinds 2000 is het in gebruik als kantorencomplex.

Actaea

'Actaea' aan de Terweeweg 152 is van oorsprong een in 1890 gebouwde boerderij, die het tien jaar later als boerenbedrijf al voor gezien hield. Het pand heeft een mooi groot dak met prachtige houten daklijsten. Die lijsten zien we ook terug bij het oude wasgebouw dat aan de Hofdijck staat, omdat men voor de was aangewezen was op de sloot die er toen nog liep. Rond 1920 begon Gerard Lubbe er een bloembollenbedrijf en ontwikkelde een nieuwe narcis. Deze Narcissus poetica actaea werd wereldberoemd en gaf het pand zijn huidige naam, die duidelijk zichtbaar op de gevel prijkt: Actaea.

Zuiderhorst

De Endegeesterstraatweg bevat vele monumenten, twee lichten wij er nu uit. Nummer 6 is een voor die tijd bescheiden dienstwoning, in 1849 gebouwd in opdracht van de eigenaar van landgoed Endegeest en Rhijngeest, Jonkheer Gevers van Endegeest. Ook dit huis draagt sporen van de toen zo populaire chaletstijl. Dat zie je bijvoorbeeld aan de houten sierranden aan het dak en de goten, maar ook aan het uitspringende dak boven het balkon. Nummer 16, villa Zuiderhorst, was dan wel geen dienstwoning, maar was bij de bouw toch in opzet een simpel woonhuis. Daar denken we nu wel anders over. Ook hier zijn het de details van de chaletstijl die het hem doen. Er is een mooie combinatie van gepleisterd en niet gepleisterd metselwerk, die vooral in de schoorsteen opvalt. De naamplaat is versierd met houten zaagwerk waarin we boomtakken en gebladerte herkennen.

Hol Maren

Het herenhuis Hol Maren aan de Haarlemmertrekvaart 21 (1892) is een van de vele gebouwen die de grote architect H.J. Jesse in Leiden en Oegstgeest heeft ontworpen. Opdrachtgever voor dit pand was een Oegstgeestenaar van aanzien, Johannes Spaargaren, grondbezitter en eigenaar van jachtwerk en riviervisserij. Bovendien actief in de lokale politiek. Het blokvormige huis in Oudhollandse stijl ligt in een parkachtige tuin. Hoewel sober uitgevoerd, zijn er enige frivolere elementen uit de Hollandse neorenaissance, zoals de bogen met siermetselwerk boven de ramen van de begane grond. Maar het is vooral de entree, met daarboven een opvallend raam en daar weer boven een bijzondere dakkapel, die de aandacht trekken.

(Belangrijkste bronnen: Mooi Gebouwd, monumenten van Oegstgeest, Marina Laméris, gemeente Oegstgeest 2006 en Canon van Oegstgeest, Vereniging Oud Oegstgeest 2007.)


Plaats een nieuwsbericht
Facebook
Heb je nog geen account? Registreer
Wachtwoord vergeten? Klik hier
Agenda

meer agenda »

Registreer je nu voor de nieuwsbrief

en blijf op de hoogte van het nieuws uit jouw regio
Registreer je nu voor de nieuwsbrief
en blijf op de hoogte van het nieuws uit jouw regio.
Dichtbij X
  • Wekelijks

    Ontvang elke vrijdag het nieuwsoverzicht van jouw regio
  • Dagelijks

    Elke dag het laatste nieuws uit jouw regio
  • Nieuws alert

    Direct op de hoogte van grote gebeurtenissen in jouw regio