Zwagerman over gewraakte speech: Ik zou het zo weer doen

Tijdens de feestelijke heropening gaf Joost Zwagerman een speech en verwees hierin naar het mislukte YXIE-project in Alkmaar. Volgens hem is het onbegrijpelijk dat de Lucebert-collectie nu geen plekje krijgt in Alkmaar. Het Stedelijk Museum en aanwezige bezoekers waren niet erg blij met het politieke statement van Zwagerman.

De druppel
Zwagerman legt aan dichtbij.nl uit waarom hij geen spijt heeft van zijn speech. “Ik ben in de zomer gevraagd om een toespraak te houden en had al een verhaal over kunst in de Gouden Eeuw & Alkmaar klaarliggen. De druppel was een artikel in Noordhollands Dagblad van 20 september, waarin stond dat YXIE van de baan was. Ik zou geen knip voor de neus waard zijn als ik er vervolgens in mijn toespraak niks over gezegd zou hebben. “

Ongepast
De schrijver, die opgroeide in Alkmaar, was zes jaar betrokken bij het toekomstige museum als ambassadeur. Hij schreef er zelfs een stadsgedicht over. Ook voerde Zwagerman gesprekken met de erven-Lucebert en voormalig burgemeester Van Rossem.  “Het is belangrijk om je te realiseren dat Alkmaar gevraagd heeft om de collectie! Naar de erven toe is het beledigend dat het Alkmaarse bestuur jaren later elke rechterlijke uitspraak naast zich neerlegt. Het is zelfs ongepast om dan ‘ter compensatie’ 6 ton aan te bieden. Natuurlijk was mijn toespraak ongepast, maar in dit verband is het een kleine ongepastheid.”

Plicht om te spreken
Volgens Zwagerman was de heropening misschien wel het uitgelezen moment om de YXIE-tragedie aan te stippen. “Ik was de eerste en enige die alle mensen die dit project om zeep hielpen, in de ogen kon kijken. Ik heb vooraf met mensen over de speech gesproken en schrijver Adriaan van Dis zei tegen me: ‘Het is je plicht om te spreken’. Ik stond daar niet om te praten als een eenzame clown.”

Rimpeling
De rimpeling die Zwagerman naar eigen zeggen heeft veroorzaakt, neemt hij dus op de koop toe. Hij bood wel zijn excuses aan bij het Stedelijk Museum, aan directeur Lidewij de Koekkoek. Eén ding wil Zwagerman nog zeggen, namelijk dat een VVD-wethouder tijdens de speech riep: ‘Ja maar die mensen betalen geen belasting’, doelend op Neeltje Maria Min en Adriaan van Dis. “Een Alkmaarse wethouder die Haarlem woont ook maar ontslaan dan? Wat een kulargument en bovendien kleinzielig. ” Terugkijkend op de commotie voegt Zwagerman er nog aan toe: "Ik heb het bijna 8 minuten over anderen dingen dan YXIE gehad, maar daar hoor ik niemand meer over."