Op innerlijke reis met Halil Gur

Dave de Geus Het enige dat de 23-jarige Gur met zich meebracht toen hij in 1974 in Amsterdam arriveerde was een klein koffertje met zijn belangrijkste bezittingen. Hij droeg een snorretje en zijn gifzwarte haar viel tot over zijn schouders. In Amsterdam viel Gur met zijn neus in de boter: het was het Amsterdam van de hippies, een plek waar Gul zich direct thuisvoelde. 'Elk land heeft zijn eigen geur en uitstraling. Die van Amsterdam kende ik al. Het voelde als een deja vu. Ik herkende de grachten, de pleinen, de kleuren en zelfs de kerktorens. Ik had het gevoel dat ik thuiskwam, maar ik kon het niet helemaal plaatsen. Ik was dan wel geboren in Turkije, ik werd herboren in de Jordaan.'

In zijn eerste week in Amsterdam kwam Gur op bezoek bij een oudere man, die hem een kop thee aanbood. De man had vele boekenkasten in zijn huis staan en beweerde dat hij alle boeken gelezen had. Gur geloofde er niets van.

De eerste drie maanden waren mooi: de mensen omhelsden de Turkse immigrant en hij zag Amsterdam als een paradijs. Na die tijd viel hij in een diep gat. 'Ik kwam moeilijk aan werk en kon contacten niet in stand houden.' Gur woonde acht jaar lang illegaal in Amsterdam. Zijn paspoort was verlopen, maar hij wilde niet terug vanwege de dienstplicht in Turkije.

Gur zag de stad als een levend wezen en liep elke avond langs de grachten. Nog steeds dacht hij de stad te herkennen. 'Ik kreeg de puzzelstukjes aangereikt, maar hoe bracht ik die bij elkaar? Op een avond viel het kwartje en wist ik het zeker: ik was hier al geweest. Op alle plaatsen waar je in het verleden bent geweest, laat je je eigen energie achter. Ik sloot mijn ogen en maakte een innerlijke reis. Je bent namelijk niet waar je schoenen staan, maar waar je gedachten zijn.'

Naar eigen zeggen leefde Gur in een vorig leven al in Amsterdam. 'Ik werkte 450 jaar geleden als specerijenkoopman in de Jordaan, in het tijdperk van de VOC. Ik was een van de 'Heeren van XVII (zeventien), de bewindhebbers van het handelsbedrijf. Wij werden rijk door slavenhandel. 'Het geld dat wij verdienden was besmeurd met bloed. Ik ben nu, in mijn huidige leven als immigrant naar Nederland gekomen om boete te doen. Dat is karma. Karma zijn zaken van de ziel die nog niet opgelost zijn. Karma draag je mee in je ziel als levenslessen, waarvoor je gezakt bent, totdat je er alsnog voor slaagt.'

Gur was de eerste immigrant die in Nederland een verhalenbundel uitbracht: 'Gekke Mustafa en andere verhalen' verscheen in 1984. Kader Abdolah ziet Gur als 'een pionier aan wie andere schrijvers van allochtone komaf veel te danken hebben.' Latere werken van Gur als 'Mijn dappere moeder' en 'Een kind vliegt door de nacht' werden bekroond met respectievelijk de Jenny Smelink-Kiggenprijs en de Halewijnprijs.

In zijn nieuwe boek 'De babykamer' neemt de schrijver de lezer mee op een reis door de wereld van het onderbewuste. Gur wil de lezer inspireren tot een reis in de eigen binnenwereld. Het boek bestaat uit vijf verhalen, vijf reizen door het landschap van de ziel. De verhalen lagen voor het oprapen. 'De babykamer bestaat uit verhalen die ik in zestig jaar tijd heb opgespaard. Deze verhalen moesten rijpen.' Of zoals Gur in het voorwoord schrijft: 'de verhalen in dit boek draag ik al lange tijd in mijn hart. Ik heb het moment afgewacht dat ze, als jonge vogeltjes in een nest, vleugels kregen om uit te vliegen.'

Gur moest de verhalen bovendien zelf verwerken en vervolgens toegankelijk maken voor de lezer. De schrijver wil niet dat men denkt dat hij een zweverig persoon is. 'Ik ben keihard en rationeel en sta sterk in mijn schoenen. Wat ik wel wil is de lezer wijsheid brengen. Ze moeten open staan voor een reis naar de innerlijke ziel om sporen uit het verleden te ontdekken. Literatuur is in mijn ogen de beste transformatietechniek. De lezer moet durven te verdwalen. Ik geef ze geen TomTom-navigatie mee, omdat ze anders dingen missen die zij wel meemaken als ze verdwalen. Zonder magie en mystiek is het leven eentonig. Ik zie magie en mystiek als het zout en peper van het leven.'

De Turkse schrijver en dichter heeft veel aan Amsterdam te danken: in de stad vond hij zijn eerste huis, zijn eerste geliefde en zijn eerste werk. Bovendien leerde hij een nieuwe taal. Gur: 'Turkije is mijn vaderland, Nederland mijn moederland en de Jordaan is mijn broedplaats. Maar ik ben vooral thuis in mijn eigen hoofd en hart.'

De 61-jarige Gur werkte aan zijn nieuwe boek vanuit zijn bovenwoning aan de Rozenstraat. De boekenkasten in zijn huis barsten uit hun voegen. En geloof het of niet: Gur las alle boeken in de woning van A tot Z.

'De babykamer' van Halil Gur is verkrijgbaar in de boekhandel.