Honderd jaar Chinatown

Het boek is ontstaan naar aanleiding van de fototentoonstelling over honderd jaar Chinezen in Nederland. Deze expositie over het huidige Chinatown van fotografen Eveline Renaud en Marian van de Veen met teksten van Eveline Brilleman was eind 2010 te zien in het hotel Barbizon Palace op de kop van de Zeedijk. In het boek zijn interviews opgenomen met Chinezen van de derde generatie. Zij vertellen over hun familiegeschiedenis, de moeizame weg die hun ouders moesten bewandelen en hoe zijzelf hun weg vonden in de twee werelden waarin ze opgroeiden.

'De Chinezen zijn hier gekomen door de scheepvaart', vertelt Brilleman. 'Het waren veelal arme boeren die bij grote rederijen zijn gaan werken. De groep van 300 mannen die in 1911 naar Amsterdam kwam, moest een staking in de haven breken. Op de Oostelijke Handelskade waar de Chinese arbeiders verbleven, startten ze al hun eigen wasserijtjes en restaurants. Ze hadden weinig tot geen opleiding of een in het Westen niet-erkende opleiding. Wat ze wel konden was handel drijven of koken.'

Het boek is ingedeeld per straat. Brilleman: 'Ik ben begonnen in de Binnen Bantammerstraat en geëindigd op de Geldersekade. Kong Hing in de Binnen Bantammerstraat was één van de bekendste Chinese restaurants in Amsterdam.' In totaal zijn er acht interviews in 'Chinese karakters' opgenomen, met foto's van Marian van de Veen, Eveline Renaud en historisch beeldmateriaal uit het Stadsarchief. Ook heeft de auteur foto's gebruikt uit de eigen fotoalbums van de ondernemers.

Zelf vond ze het verhaal van John Lie verrassend. 'Hij heeft een aantal zaken in de buurt, zoals supermarkt Chinatown op de Zeedijk en Henk, de manga- en stripwinkel bij de Nieuwmarkt. De familie van Lie komt uit China, maar hij is geboren in Suriname.' In het boek is zowel aandacht voor de onbekendere als de bekende familiegeschiedenissen, zoals van toko Dun Yong en restaurant Nam Kee. Overal trof Brilleman onverwachte verhalen.

De Chinese restaurants nieuwe stijl komen ook aan bod. 'De familie van Polo Chan is bekend van restaurant Nam Kee en het op jongeren gerichte Eat Mode. Ook zijn er interviews met de zusjes Wah Wah en 'Sjoukje' Lin van A-Fusion en hun broer Ron van New Fusion.'

'Een prachtig verhaal', noemt Brilleman het verhaal van Yin Kwaan Mok, directeur van de Chinese school. Juf Mok geeft op zaterdag Chinese les aan kinderen tot en met achttien jaar. De jonge vrouw geeft ook etiquetteles aan de Volksuniversiteit over het omgaan met Chinese zakenmensen. Ook daarin blijken een hoop culturele verschillen te zijn. De Chinese gemeenschap is van oorsprong heel gesloten. 'Dat wordt wel minder, maar ze zijn nog heel erg gericht op de familie.'

'Chinese karakters; 100 jaar Chinatown Amsterdam' verschijnt ook in een Chinese vertaling bij KIT Publishers. Het boek is verkrijgbaar voor 19,50 euro, onder meer bij boekhandel De Dolfijn op de Haarlemmerdijk 92 en de Chinese boekwinkel op de Geldersekade. ISBN 978 94 6022 180 4, paperback, 80 pagina's.