Jan had te weinig contacten, vond hij. Hij had nauwelijks of geen vrienden, kende zijn buren niet echt, en het ergste: hij had geen vrouw. Dat alles sprak mij aan, want daar was best wat aan te doen. Verder was Jan gezond, rookte niet, dronk niet, sportte ook niet: ‘wat moet ik met die mensen?’ en ‘ik voel mij thuis op één plek: het gemeentearchief’.
En hij woonde bij zijn moeder die voor hem kookte en stofzuigde en waste. Hij had dat allang geleden allemaal zelf willen gaan doen, maar dat was er tot nu toe niet van gekomen en hij vond het eigenlijk wel goed zo.
In gesprek met Jan
‘Moet ik zo doorgaan de rest van mijn leven?’ ‘Wat vind je?’ ‘Ik dacht van niet,’ hij schrok zelf van de overtuiging waarmee hij dat zei, ’ik dacht van niet’.
‘Oké, Jan - wij hadden met zijn tweeën afgesproken om voornamen te gebruiken, dat vond hij prettiger – daar kun je best wat aan doen. Maar je moet het zelf doen en je kunt het.’ Jan reageerde wat ongelovig, hij had deze problemen al heel lang, het stelde eigenlijk niet zoveel voor, waar zat hij eigenlijk te klagen.
‘Zullen we kijken hoever we in een vijftal gesprekken kunnen komen? , stelde ik voor. ‘Is dat genoeg?’, reageerde hij sceptisch. ‘Daarmee kunnen we een heel eind komen, maar je moet het wel zelf doen. Ik kan je hoogstens de weg wijzen, je ideeën aan de hand doen en je adviseren’. ‘Oké, ik mòet dus niks.’ ‘Nee, je moet niks, maar vind je het zelf wel wat dat je nog bij je moeder woont?’ ‘Nee en zij ook niet.’
‘Zullen we een plan maken waarbij je dat voor het eind van het jaar voor elkaar hebt?’ ‘Kan dat wel?’ ‘Ja, als je dat wilt, kan dat.‘ ‘Goed.’ ‘Dan moet je dat vóór onze volgende bijeenkomst aan je moeder vertellen: ‘Ma, ik wil voor het eind van het jaar op mezelf wonen’. Zoiets’. ‘Ja?’ ‘Ja, hoe had je dat anders gedacht?’ ‘Ja, ik moet tenslotte ergens beginnen’. ‘Goed, volgende week hebben we het daar verder over.’
Jan ontdekt wat Jan kan
Daarna hebben we een globale inventarisatie over zijn sociale vaardigheden gedaan : luisteren, een praatje aanknopen, kritiek geven, kritiek krijgen, nee zeggen, dat soort dingen. Hij kon alleen goed luisteren, zei hij, de rest daar was hij slecht in, vooral een praatje aanknopen, daar was hij beroerd slecht in. ‘Lijkt me wel handig als je je toekomstige vrouw ontmoet, het begint volgens mij altijd met een praatje’. ’Eh, eh, eh, ja u heeft gelijk.’
‘Nu dat werkt zo, in vijf stappen:
1. Ga eerst bedenken of je hier een praatje kan maken
2. Kijk de ander aan
3. Begin over iets dat jullie samen zien of horen
4. Let op de reactie van de ander
5. Beslis of door wilt praten of niet
‘Jan reageerde verbaasd: ‘Werkt dat zo, zo eenvoudig?’ ‘Ja, en dat gaan we nu oefenen.’ Dat ging heel snel al goed. Eerst gaf ik het voorbeeld, dan hij, eerst aarzelend en de vierde keer deed hij het perfect. We waren er de rest van de tijd mee bezig.
‘OK, dat ga je tot de volgende keer iedere dag een keer oefenen.’ ‘Met een wildvreemde? Nee toch?’ ‘Nee, begin met een bekende en zoek steeds meer een onbekende uit. Mag ook een vrouw zijn’, zei ik ietwat ondeugend. ‘Dat denk ik nog van helemaal niet.’ ‘Kijk maar hoe ver je komt, vertel het mij de volgende keer.’
Alles gaat in stappen
Na een week zagen we elkaar weer: ‘En hoe ging het?’ ‘Nou met die verhuizing ben ik druk bezig, ma was het helemaal met mij eens, ik heb morgen een afspraak met een makelaar. Die zei aan de telefoon dat ik best een huisje kan kopen.’ Ik: ‘Prachtig, ik wil graag weten hoe dat verder gaat.
En een praatje aanknopen, hoe ging dat?’ ‘Dat viel de eerste keer niet mee, maar ik leer snel, merk ik. Ik heb zelfs even staan praten met de dochter van de buurvrouw.’ ‘En?’ ‘Nou dat ging best goed, alleen het is mijn type niet, echt niet, maar ik kan het dus wel.’ ‘Precies.’
Op deze manier oefenden we allerlei sociale vaardigheden tijdens onze gesprekken en daarna deed hij ze ‘in het echie’. Eerlijk is eerlijk, we hadden eerder tien bijeenkomsten nodig dan vijf, maar voor Jan was het geen punt, hij had een boel plannen en bloeide helemaal op. Na krap drie maanden zei hij dat hij het nu wel verder alleen kon. We namen afscheid.
Een half jaar later zag ik hem gearmd met een schone over straat gaan. En daarna? Ik zag hem daarna nooit meer.
Lees meer verhalen uit de praktijk
Contact
Als ik je ergens mee kan helpen of heb je een vraag? Bel of mail voor een afspraak metGZ Psycholoog Amstelveen ter attentie van Han Stakenburg.
Dit artikel is voor het laatst aangepast op: 08 februari 2012