ALPHEN AAN DEN RIJN - Op basisschool De Jenaplaneet aan de Vliestroom is een Catalaanse kerststal - Pessebre - te bewonderen. Dit kersttafereel is gebouwd door Mercè Costa, de moeder van twee oud-leerlingen van de school.
Mercè Costa is van oorsprong Catalaanse, afkomstig uit Barcelona, en woont alweer 23 jaar in Nederland. In Nederland is de kerstboom het belangrijkste element tijdens de kerstdagen, maar in Spanje is dat de kerststal. 'Thuis en op school leer je van kleins af aan kerststallen bouwen', legt Costa uit. 'Overal worden kerstmarkten georganiseerd en verschijnen de prachtigste kersttaferelen. Veel groter en uitgebreider dan in Nederland.'
Het Spaanse virus nam Costa mee naar Holland en zette hier die kerststaltraditie voor. Het begon gewoon in het klein, thuis. 'Maar door de jaren heen heb ik zoveel beeldjes op de kerstmarkt bij de kathedraal in Barcelona gekocht, spulletjes verzameld en ook allerlei voorwerpen zelf gemaakt, dat ik het al een aantal jaren niet meer allemaal in huis kwijt kan.' Daarom maakte ze eerst tweemaal een kleine kerststal in het klaslokaal van haar dochter Ona Buchly, maar nu bouwde ze al voor de vijfde keer een heel groot kersttafereel in de aula van De Jenaplaneet.
Centraal staat de voorstelling van de geboorte van Jezus. Daarnaast heeft Costa een groot landschap met figuren, dieren, huisjes, bomen, stenen, zand, mos en lichtjes neergezet. Op de achtergrond staat een prachtige sterrenhemel en er zijn zelfs bewegende onderdelen: een stromende waterval en fontein, een kampvuur en een hoefsmid die een ijzer onder de hoef van een ezel slaat. 'Ik heb de kerststal woensdag 14 december geplaatst', vertelt Costa. 'Daar heb ik zo'n 5 uur over gedaan. Iedereen die de school binnenloopt, komt er wel even naar kijken.'
Al sinds de 17de eeuw verstoppen Catalanen poepende figuren in hun kerststallen. Ook in het kersttafereel op De Jenaplaneet ontbreekt de drollenmaker el Caganer niet. Volgens de legende brengt deze kakker Catalanen geluk. Niet alleen krijgen boeren gegarandeerd een vruchtbare grond in het nieuwe jaar, ook voorziet het alle Catalanen van rust en gezondheid en een gelukkig en vrolijk kerstfeest. De traditionele Caganer is een boer. Tegenwoordig is er aan keuze geen gebrek. Van allerlei bekenden worden Caganer beeldjes gemaakt, zoals van president Obama, zangeres Shakira, Darth Vader uit Star Wars en Asterix en Obelix. Zij worden als het ware 'te kakken gezet'.